HomeRig VedaMandala 10Sukta 73Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.73

Rishi: Likely Gaurivīti Śāktya (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.73; verify against specific śākhā lists)
Devata: Indra (with implicit support of Uṣas as illumination)
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

सनामाना चिद्ध्वसयो न्यस्मा अवाहन्निन्द्र उषसो यथानः । ऋष्वैरगच्छः सखिभिर्निकामैः साकं प्रतिष्ठा हृद्या जघन्थ ॥

सना॑माना चिद्ध्वसयो॒ न्य॑स्मा॒ अवा॑ह॒न्निन्द्र॑ उ॒षसो॒ यथान॑: । ऋ॒ष्वैर॑गच्छ॒: सखि॑भि॒र्निका॑मैः सा॒कं प्र॑ति॒ष्ठा हृद्या॑ जघन्थ ॥

sá-nāmānā cid dhvasáyo ny àsmā ávāhan índra uṣáso yáthā ánaḥ | ṛṣváir agacchaḥ sákhibhir níkāmaiḥ sā́kaṃ pratiṣṭhā́ hṛ́dyā jaghantha ||

Even the ancient ruinous powers were driven down for him, O Indra, as dawns are borne onward like a chariot. With lofty comrades of one desire thou didst advance; together thou didst smite the heart-hurting resistances that block the standing-place.

सऽना॑माना । चि॒त् । ध्व॒स॒यः॒ । नि । अ॒स्मै॒ । अव॑ । अ॒ह॒न् । इन्द्रः॑ । उ॒षसः॑ । यथा॑ । अनः॑ । ऋ॒ष्वैः । अ॒ग॒च्छः॒ । सखि॑ऽभिः । निऽका॑मैः । सा॒कम् । प्र॒ति॒ऽस्था । हृद्या॑ । ज॒घ॒न्थ॒ ॥सनामाना । चित् । ध्वसयः । नि । अस्मै । अव । अहन् । इन्द्रः । उषसः । यथा । अनः । ऋष्वैः । अगच्छः । सखिभिः । निकामैः । साकम् । प्रतिस्था । हृद्या । जघन्थ ॥sa-nāmānā | cit | dhvasayaḥ | ni | asmai | ava | ahan | indraḥ | uṣasaḥ | yathā | anaḥ | ṛṣvaiḥ | agacchaḥ | sakhi-bhiḥ | ni-kāmaiḥ | sākam | prati-sthā | hṛdyā | jaghantha

सनामानाःever-ancient, perennial
सनामानाः:
कर्तृ (उषसः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसनामन् (प्रातिपदिक; ‘सनाम’ = पुरातन/सदैव) + -अन्
चित्even, indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय/निपात)
ध्वसयःruins, decays; destructive forces
ध्वसयः:
कर्तृ (अवाहन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootध्वसि/ध्वस (प्रातिपदिक; ‘ध्वंस/क्षय/विनाश’)
निdown, into
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
अस्मैto him
अस्मै:
सम्प्रदान (to him = Indra)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अवाहन्they carried/led down, brought
अवाहन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (वहति) + उपसर्ग अव-
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (अगच्छः/जघन्थ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उषसःthe Dawns
उषसः:
कर्तृ (अवाहन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
ऋष्वैःwith lofty/strong (ones/means)
ऋष्वैः:
करण (with lofty/strong [helpers/means])
TypeAdjective
Rootऋष्व (प्रातिपदिक)
अगच्छःyou went, you came
अगच्छः:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति)
सखिभिःwith friends
सखिभिः:
करण (with friends/allies)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
निकामैःwith willing (ones), at will
निकामैः:
करण (willingly/according to desire)
TypeAdjective
Rootनिकाम (प्रातिपदिक; नि- + काम ‘desire/pleasure’; ‘at will, willingly’)
साकम्together
साकम्:
TypeIndeclinable
Rootसाकम् (अव्यय)
प्रतिष्ठाःfirm standings, foundations
प्रतिष्ठाः:
कर्म (objects affected: ‘supports/firm standings’)
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठा (प्रातिपदिक)
हृद्याःheart-pleasing, dear
हृद्याः:
विशेषण (प्रतिष्ठाः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहृद्य (प्रातिपदिक)
जघन्थyou struck down, you smote
जघन्थ:
क्रिया
TypeVerb
Root√हन् (हन्ति)