HomeRig VedaMandala 10Sukta 72Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.72

Rishi: Bṛhaspati / Angirasa-tradition
Devata: Aditi; Ādityas; Mārtāṇḍa motif (proto-solar mortality theme)
Chandas: Triṣṭubh

अष्टौ पुत्रासो अदितेर्ये जातास्तन्वस्परि । देवाँ उप प्रैत्सप्तभिः परा मार्ताण्डमास्यत् ॥

अ॒ष्टौ पु॒त्रासो॒ अदि॑ते॒र्ये जा॒तास्त॒न्व१॒॑स्परि॑ । दे॒वाँ उप॒ प्रैत्स॒प्तभि॒: परा॑ मार्ता॒ण्डमा॑स्यत् ॥

aṣṭáu putrā́so ádite r yé jātā́s tanvàḥ pári | devā́ṃ upa práit saptábhiḥ párā mārtā́ṇḍam ā́syat ||

Eight were the sons of Aditi born from her body: with seven she approached the Gods, but the eighth—Mārtāṇḍa—she cast away, the still-mortal formation not yet fit for the divine assembly.

अ॒ष्टौ । पु॒त्रासः॑ । अदि॑तेः । ये । जा॒ताः । त॒न्वः॑ । परि॑ । दे॒वान् । उप॑ । प्र । ऐ॒त् । स॒प्तऽभिः॑ । परा॑ । मा॒र्ता॒ण्डम् । आ॒स्य॒त् ॥अष्टौ । पुत्रासः । अदितेः । ये । जाताः । तन्वः । परि । देवान् । उप । प्र । ऐत् । सप्तभिः । परा । मार्ताण्डम् । आस्यत् ॥aṣṭau | putrāsaḥ | aditeḥ | ye | jātāḥ | tanvaḥ | pari | devān | upa | pra | ait | sapta-bhiḥ | parā | mārtāṇḍam | āsyat

अष्टौeight
अष्टौ:
Kartā (पुत्रासः-कर्तृपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (Numeral)
Rootअष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
पुत्रासःsons
पुत्रासः:
Kartā
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
अदितेःof Aditi
अदितेः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः) / Genitive
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
Kartā (सम्बन्ध-कर्तृपद-निर्देशकः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जाताःborn
जाताः:
Kartā (पुत्रासः-कर्तृपदस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Past passive participle used adjectivally)
Root√जन् (जनि) → जात (क्त-कृदन्त)
तन्वःfrom (her) body
तन्वः:
Apādāna (परि-योगे ‘from/around the body’ इत्यर्थे) / Source
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
परिfrom/around
परि:
— (क्रियाविशेषण/उपसर्ग-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable (Preverb/Adverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
— (उपसर्गः)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
प्रforth
प्र:
— (उपसर्गः)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
ऐत्went
ऐत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√इ (गम्-अर्थे) → एत्/ऐत् (लुङ्/इञ्ज्-अग्मेंटयुक्तः)
सप्तभिःwith seven
सप्तभिः:
Sahakāri/Karaṇa (सह-भावः: ‘with seven’)
TypeAdjective (Numeral)
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
पराaway, aside
परा:
— (उपसर्गः)
TypeIndeclinable (Preverb/Adverb)
Rootपरा (अव्यय/उपसर्ग)
मार्ताण्डम्Mārtāṇḍa
मार्ताण्डम्:
Karma
TypeNoun (Proper/epithet)
Rootमार्ताण्ड (प्रातिपदिक; आदित्य-विशेषः)
towards, unto
:
— (उपसर्गः)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अस्यत्cast/put away
अस्यत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (क्षेपणे ‘to throw’) → अस्यत् (लुङ्)