HomeRig VedaMandala 10Sukta 72Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.72

Rishi: Bṛhaspati / Angirasa-tradition
Devata: Devāḥ; Sūrya as recovered light
Chandas: Triṣṭubh

यद्देवा यतयो यथा भुवनान्यपिन्वत । अत्रा समुद्र आ गूळ्हमा सूर्यमजभर्तन ॥

यद्दे॑वा॒ यत॑यो यथा॒ भुव॑ना॒न्यपि॑न्वत । अत्रा॑ समु॒द्र आ गू॒ळ्हमा सूर्य॑मजभर्तन ॥

yád devā́ yatáyo yáthā bhúvanāny ápinvata | átrā samudrá ā́ gūḷhám ā́ sū́ryam ajabhartana ||

When the Gods, as disciplined seekers, filled out the worlds, then in the ocean they brought forth the Sun that was hidden—the light recovered from concealment within the vast depths.

यत् । दे॒वाः॒ । यत॑यः । य॒था॒ । भुव॑नानि । अपि॑न्वत । अत्र॑ । स॒मु॒द्रे । आ । गू॒ळ्हम् । आ । सूर्य॑म् । अ॒ज॒भ॒र्त॒न॒ ॥यत् । देवाः । यतयः । यथा । भुवनानि । अपिन्वत । अत्र । समुद्रे । आ । गूळ्हम् । आ । सूर्यम् । अजभर्तन ॥yat | devāḥ | yatayaḥ | yathā | bhuvanāni | apinvata | atra | samudre | ā | gūḷham | ā | sūryam | ajabhartana

यत्that which / when
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (अन्वय-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यतयःthe ascetics / disciplined ones
यतयः:
कर्तृ (देवैः सह समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootयति (प्रातिपदिक)
यथाas, in the manner that
यथा:
प्रकार/रीति (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
भुवनानिthe worlds / beings
भुवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक) < भू (धातु)
अपिन्वतthey filled / made swell / invigorated
अपिन्वत:
क्रिया (कर्तृ=देवाः यतयः; कर्म=भुवनानि)
TypeVerb
Rootपिव्/प्याय् (वर्धने/पूरणे) → पिन्व् (वेदिक-प्रयोगः)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
towards, into
:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग (अजभर्तन इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
गूळ्हम्hidden, concealed
गूळ्हम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective (past participle)
Rootगूह् (गोपने) → गूळ्ह (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
अजभर्तनthey bore/raised up, brought forth
अजभर्तन:
क्रिया (कर्तृ=समुद्रः [वेदिक-काव्ये कर्तृत्व-प्रयोगः])
TypeVerb
Rootभृ (धारणे/भरणे) + उपसर्गः आ-; वेदिक-रूपम् ‘अज-’ (अग्मेंटयुक्त-लङ्) → अजभर्तन