HomeRig VedaMandala 10Sukta 72Mantra 9
Previous Mantra

Mantra 9

Sukta 10.72

Rishi: Bṛhaspati / Angirasa-tradition
Devata: Aditi; Mārtāṇḍa; the law of mṛtyu within manifestation
Chandas: Triṣṭubh

सप्तभिः पुत्रैरदितिरुप प्रैत्पूर्व्यं युगम् । प्रजायै मृत्यवे त्वत्पुनर्मार्ताण्डमाभरत् ॥

स॒प्तभि॑: पु॒त्रैरदि॑ति॒रुप॒ प्रैत्पू॒र्व्यं यु॒गम् । प्र॒जायै॑ मृ॒त्यवे॑ त्व॒त्पुन॑र्मार्ता॒ण्डमाभ॑रत् ॥

saptábhiḥ putráir áditi r úpa práit pū́rvyaṃ yugám | prá-jāyai mṛtyáve tvát púnar mārtā́ṇḍam ā́bharat ||

With seven sons Aditi went forward to the primal cycle; but again she brought Mārtāṇḍa back—toward birth and toward death: the mortal element returns to be worked out in embodiment until it can be remade.

स॒प्तऽभिः॑ । पु॒त्रैः । अदि॑तिः । उप॑ । प्र । ऐ॒त् । पू॒र्व्य॑म् । यु॒गम् । प्र॒ऽजायै॑ । मृ॒त्यवे॑ । त्व॒त् । पुनः॑ । मा॒र्ता॒ण्डम् । आ । अ॒भ॒र॒त् ॥सप्तभिः । पुत्रैः । अदितिः । उप । प्र । ऐत् । पूर्व्यम् । युगम् । प्रजायै । मृत्यवे । त्वत् । पुनः । मार्ताण्डम् । आ । अभरत् ॥sapta-bhiḥ | putraiḥ | aditiḥ | upa | pra | ait | pūrvyam | yugam | pra-jāyai | mṛtyave | tvat | punaḥ | mārtāṇḍam | ā | abharat

सप्तभिःwith seven
सप्तभिः:
सह/करण (सहकारक-भावः; ‘with seven’)
TypeAdjective/Numeral
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
पुत्रैःsons
पुत्रैः:
सह/करण (सप्तभिः सह) अथवा करण
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
— (क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
प्रforth, forward
प्र:
— (क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
एत्went
एत्:
— (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
पूर्व्यम्former, primeval
पूर्व्यम्:
कर्म (युगम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘पूर्व’ से)
युगम्age, yuga
युगम्:
कर्म (एत्—‘went to/into the age’)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
प्रजायैfor offspring
प्रजायै:
सम्प्रदान (for progeny)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
मृत्यवेfor death
मृत्यवे:
सम्प्रदान (for death)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
त्वत्from you
त्वत्:
अपादान (from you)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुनःagain
पुनः:
— (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
मार्ताण्डम्Mārtāṇḍa
मार्ताण्डम्:
कर्म (आभरत्—‘brought’)
TypeNoun
Rootमार्ताण्ड (प्रातिपदिक; देव-नाम)
unto, hither
:
— (उपसर्ग; ‘towards/unto’)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अभरत्brought
अभरत्:
— (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)