HomeRig VedaMandala 10Sukta 72Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.72

Rishi: Bṛhaspati / Angirasa-tradition (cosmogonic-hymnic voice)
Devata: Brahmaṇaspati (Bṛhaspati as lord of brahman)
Chandas: Triṣṭubh

ब्रह्मणस्पतिरेता सं कर्मार इवाधमत् । देवानां पूर्व्ये युगेऽसतः सदजायत ॥

ब्रह्म॑ण॒स्पति॑रे॒ता सं क॒र्मार॑ इवाधमत् । दे॒वानां॑ पू॒र्व्ये यु॒गेऽस॑त॒: सद॑जायत ॥

bráhmaṇas pátir etā́ sáṃ karmā́ra ivā́dhamat | devā́nāṃ pū́rvye yugé ásataḥ sád ajāyata ||

Brahmaṇaspati, like a master-smith, blew these forms together into coherence; in the first age of the Gods, Being was born out of Non-being—order emerging from the unshaped.

ब्रह्म॑णः । पतिः॑ । ए॒ता । सम् । क॒र्मारः॑ऽइव । अ॒ध॒म॒त् । दे॒वाना॑म् । पू॒र्व्ये । यु॒गे । अस॑तः । सत् । अ॒जा॒य॒त॒ ॥ब्रह्मणः । पतिः । एता । सम् । कर्मारःइव । अधमत् । देवानाम् । पूर्व्ये । युगे । असतः । सत् । अजायत ॥brahmaṇaḥ | patiḥ | etā | sam | karmāraḥ-iva | adhamat | devānām | pūrvye | yuge | asataḥ | sat | ajāyata

ब्रह्मणस्पतिःBrahmaṇaspati (Lord of prayer/sacred utterance)
ब्रह्मणस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + पति (प्रातिपदिक) (समास: षष्ठी-तत्पुरुष)
रेताःthe seed; begetter
रेताः:
कर्तृ (ब्रह्मणस्पतिः का विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक)
सम्together; completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
कर्मारःa smith; artisan
कर्मारः:
कर्तृ (इव-उपमान)
TypeNoun
Rootकर्मार (प्रातिपदिक)
इवlike; as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
towards; forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
अधमत्blew; blew forth
अधमत्:
क्रिया (कर्तृ: ब्रह्मणस्पतिः)
TypeVerb
Rootध्मा (धातु) "to blow"
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पूर्व्येin the primeval
पूर्व्ये:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक; ‘former, primeval’)
युगेage; epoch
युगे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
असतःfrom non-being
असतः:
अपादान
TypeNoun
Rootअसत् (प्रातिपदिक; ‘non-being’)
सत्being; existence
सत्:
कर्तृ (अजायत इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक; ‘being’)
अजायतwas born; arose
अजायत:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (धातु) "to be born, arise"