HomeRig VedaMandala 10Sukta 69Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.69

Rishi: Vādhryaśva
Devata: Agni (Jātavedas) with praise of Vādhryaśva’s greatness in relation to Agni’s power
Chandas: Triṣṭubh

देवाश्चित्ते अमृता जातवेदो महिमानं वाध्र्यश्व प्र वोचन् । यत्सम्पृच्छं मानुषीर्विश आयन्त्वं नृभिरजयस्त्वावृधेभिः ॥

दे॒वाश्चि॑त्ते अ॒मृता॑ जातवेदो महि॒मानं॑ वाध्र्यश्व॒ प्र वो॑चन् । यत्स॒म्पृच्छं॒ मानु॑षी॒र्विश॒ आय॒न्त्वं नृभि॑रजय॒स्त्वावृ॑धेभिः ॥

devā́ś cit te amṛ́tā jātavedo mahimā́naṃ vādhryaśva prá vocan | yát sampṛ́cchaṃ mā́nuṣīr víśa ā́yan tváṃ nṛ́bhir ajayas tvā́vṛdhebhiḥ ||

Even the immortals, O Jātavedas, have proclaimed thy greatness, O Vādhryaśva. When the human clans came to question and seek, thou didst win with men who grow by thee—strengthened by thy increase.

दे॒वाः । चि॒त् । ते॒ । अ॒मृताः॑ । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । म॒हि॒मान॑म् । वा॒धि॒ऽअ॒श्व॒ । प्र । वो॒च॒न् । यत् । स॒म्ऽपृच्छ॑म् । मानु॑षीः । विशः॑ । आय॑न् । त्वम् । नृऽभिः॑ । अ॒ज॒यः॒ । त्वाऽवृ॑धेभिः ॥देवाः । चित् । ते । अमृताः । जातवेदः । महिमानम् । वाधिअश्व । प्र । वोचन् । यत् । सम्पृच्छम् । मानुषीः । विशः । आयन् । त्वम् । नृभिः । अजयः । त्वावृधेभिः ॥devāḥ | cit | te | amṛtāḥ | jāta-vedaḥ | mahimānam | vādhi-aśva | pra | vocan | yat | sam-pṛccham | mānuṣīḥ | viśaḥ | āyan | tvam | nṛ-bhiḥ | ajayaḥ | tvāvṛdhebhiḥ

देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) < दिव् (दीप्तौ)
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अमृताःimmortal (ones)
अमृताः:
कर्तृ (देवाः इति विशेषणम्)
TypeAdjective (substantivized)
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
जातवेदःO Jātavedas (Agni)
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
महिमानम्greatness, majesty
महिमानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
वाध्र्यश्वO Vādhryaśva
वाध्र्यश्व:
सम्बोधन
TypeProper Noun (vocative)
Rootवाध्र्यश्व (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
वोचन्they proclaimed, spoke
वोचन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (वक्तृ)
यत्when; that which
यत्:
TypePronoun/Conjunction
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्पृच्छम्I asked, I inquired
सम्पृच्छम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम् + प्रच्छ् (प्रश्ने)
मानुषीःhuman (women), belonging to humans
मानुषीः:
कर्म (स्त्रियः/नारीः इति अध्याहार्य)
TypeAdjective
Rootमानुषी (प्रातिपदिक)
विशःthe clans, the peoples
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
आयन्they came
आयन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (गत्यर्थे) + आ (उपसर्ग)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नृभिःwith men, by men
नृभिः:
करण
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
अजयःyou conquered, you won
अजयः:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि (जय) + अ (उपसर्ग)
त्वाyou (as object); you
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आवृधेभिःwith the strengthened ones, with the increasers
आवृधेभिः:
करण
TypeAdjective (instrumental plural)
Rootआ-वृध् (वर्धने) → आवृध (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘grown/strengthened’)