HomeRig VedaMandala 10Sukta 69Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.69

Rishi: Vādhryaśva
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Triṣṭubh

त्वे धेनुः सुदुघा जातवेदोऽसश्चतेव समना सबर्धुक् । त्वं नृभिर्दक्षिणावद्भिरग्ने सुमित्रेभिरिध्यसे देवयद्भिः ॥

त्वे धे॒नुः सु॒दुघा॑ जातवेदोऽस॒श्चते॑व सम॒ना स॑ब॒र्धुक् । त्वं नृभि॒र्दक्षि॑णावद्भिरग्ने सुमि॒त्रेभि॑रिध्यसे देव॒यद्भि॑: ॥

tvé dhénuḥ sudúghā jātavedo ’sáścateva samánā sabardhúk | tváṃ nṛ́bhir dákṣiṇāvadbhir agne sumitrébhir idhyase deváyadbhiḥ ||

In thee is the richly yielding Cow of plenty, O Jātavedas—inseparable, moving in one harmony, giving the full milk of force. Thou, O Agni, art kindled by men who bear the right offering, by good friends who seek the Divine.

त्वे इति॑ । धे॒नुः । सु॒ऽदुघा॑ । जा॒त॒वे॒दः॒ । अ॒स॒श्चता॑ऽइव । स॒म॒ना । स॒बः॒ऽधुक् । त्वम् । नृऽभिः॑ । दक्षि॑णावत्ऽभिः । अ॒ग्ने॒ । सु॒ऽमि॒त्रेभिः॑ । इ॒ध्य॒से॒ । दे॒व॒यत्ऽभिः॑ ॥त्वे इति । धेनुः । सुदुघा । जातवेदः । असश्चताइव । समना । सबःधुक् । त्वम् । नृभिः । दक्षिणावत्भिः । अग्ने । सुमित्रेभिः । इध्यसे । देवयत्भिः ॥tve iti | dhenuḥ | su-dughā | jātavedaḥ | asaścatāiva | samanā | sabaḥ-dhuk | tvam | nṛ-bhiḥ | dakṣiṇāvat-bhiḥ | agne | su-mitrebhiḥ | idhyase | devayat-bhiḥ

त्वेin/with you
त्वे:
अधिकारण
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रत्ययिक सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्व-
धेनुःthe milch-cow
धेनुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधेनु- (प्रातिपदिक)
सुदुघाwell-milking, yielding well
सुदुघा:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसु-दुघा (दुघा < √दुह् ‘to milk’)
जातवेदःO Jātavedas (Agni)
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootजात-वेदस् (प्रातिपदिक; अग्नेः नाम)
असश्चतfollowed/attached itself
असश्चत:
क्रिया
TypeVerb
Root√सच् (सचँ ‘to accompany, follow, attach oneself’)
इवas, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
समानाcommon/same (to all)
समाना:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसमाना- (प्रातिपदिक; ‘same, common’)
सबर्धुक्nourishing, strengthening
सबर्धुक्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootस-बर्धुक् (प्रातिपदिक; ‘having/bringing nourishment’; बर्धुक् < √बृंह्/√वर्ध् ‘to grow, strengthen’—Vedic formation)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रत्ययिक सर्वनाम)
नृभिःby/with men
नृभिः:
करण
TypeNoun
Rootनृ- (प्रातिपदिक)
दक्षिणावत्भिःwith gift-bearing (or: skillful)
दक्षिणावत्भिः:
करण
TypeAdjective
Rootदक्षिणावत्- (प्रातिपदिक; ‘possessing dakṣiṇā/gifts/skill’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
सुमित्रेभिःwith good friends
सुमित्रेभिः:
करण
TypeNoun
Rootसु-मित्र- (प्रातिपदिक; ‘good friends/alliances’)
इध्यसेyou are kindled / you kindle yourself
इध्यसे:
क्रिया
TypeVerb
Root√इन्ध् (इन्धँ ‘to kindle, ignite’)
देवयद्भिःby/with god-seeking (devout)
देवयद्भिः:
करण
TypeAdjective
Rootदेवयत्- (प्रातिपदिक; pres. participial adj. ‘worshipping/aiming at the gods’ < √यत्/य ‘to strive, seek’ with देव-)