HomeRig VedaMandala 10Sukta 68Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati (cycle attribution)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अश्नापिनद्धं मधु पर्यपश्यन्मत्स्यं न दीन उदनि क्षियन्तम् । निष्टज्जभार चमसं न वृक्षाद्बृहस्पतिर्विरवेणा विकृत्य ॥

अश्नापि॑नद्धं॒ मधु॒ पर्य॑पश्य॒न्मत्स्यं॒ न दी॒न उ॒दनि॑ क्षि॒यन्त॑म् । निष्टज्ज॑भार चम॒सं न वृ॒क्षाद्बृह॒स्पति॑र्विर॒वेणा॑ वि॒कृत्य॑ ॥

aśnā́pinaddhaṃ mádhu páry apaśyan mátsyaṃ ná dīné udáni kṣiyántam | níṣ ṭaj-jabhāra cám asaṃ ná vṛkṣā́d bṛ́haspátir ví-ravéṇa ví-kṛtya ||

He beheld the honey sealed within the stone, like a fish dwindling in scant waters. Then Bṛhaspati tore it out—like a cup from a tree—by a far-resounding cry that breaks the form.

अश्ना॑ । अपि॑ऽनद्धम् । मधु॑ । परि॑ । अ॒प॒श्य॒त् । मत्स्य॑म् । न । दी॒ने । उ॒दनि॑ । क्षि॒यन्त॑म् । निः । तत् । ज॒भा॒र॒ । च॒म॒सम् । न । वृ॒क्षात् । बृह॒स्पतिः॑ । वि॒ऽर॒वेण॑ । वि॒ऽकृत्य॑ ॥अश्ना । अपिनद्धम् । मधु । परि । अपश्यत् । मत्स्यम् । न । दीने । उदनि । क्षियन्तम् । निः । तत् । जभार । चमसम् । न । वृक्षात् । बृहस्पतिः । विरवेण । विकृत्य ॥aśnā | api-naddham | madhu | pari | apaśyat | matsyam | na | dīne | udani | kṣiyantam | niḥ | tat | jabhāra | camasam | na | vṛkṣāt | bṛhaspatiḥ | vi-raveṇa | vi-kṛtya

अश्नाon/with a stone (as a support/place)
अश्ना:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअश्ना- (प्रातिपदिक; ‘पत्थर/शिला’)
अपिनद्धम्bound, fastened
अपिनद्धम्:
कर्म
TypeParticiple (Adjective)
Rootपि- (धातु) + नि-उपसर्ग; क्त (अपिनद्ध)
मधुhoney; sweetness; mead
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु- (प्रातिपदिक)
परिaround, all about
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
अपश्यत्he saw
अपश्यत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) (पश्य-)
मत्स्यम्a fish
मत्स्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमत्स्य- (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
दीनःwretched, poor (one)
दीनः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootदीन- (प्रातिपदिक)
उदनिin the water
उदनि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootउदन्- (प्रातिपदिक; ‘जल’)
क्षियन्तम्perishing, wasting away
क्षियन्तम्:
कर्म
TypeParticiple
Rootक्षि (धातु; ‘क्षीयते/क्षयम् एति’)
निःout, forth
निः:
TypeIndeclinable
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय)
तत्that (thing)
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
जभारhe bore, carried off
जभार:
कर्तृ
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
चमसम्a cup, bowl (soma-cup)
चमसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootचमस- (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
वृक्षात्from a tree
वृक्षात्:
अपादान
TypeNoun
Rootवृक्ष- (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun (proper/theonym)
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
विरवेणwith a loud cry/roar
विरवेण:
करण
TypeNoun
Rootविरव- (प्रातिपदिक; ‘उच्चध्वनि/घोष’)
विकृत्यhaving altered/changed; having transformed
विकृत्य:
TypeGerund
Rootकृ (धातु) + वि-उपसर्ग; ल्यप् (विकृत्य)