HomeRig VedaMandala 10Sukta 68Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati / Angiras-tradition
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh

यदा वलस्य पीयतो जसुं भेद्बृहस्पतिरग्नितपोभिरर्कैः । दद्भिर्न जिह्वा परिविष्टमाददाविर्निधीँरकृणोदुस्रियाणाम् ॥

य॒दा व॒लस्य॒ पीय॑तो॒ जसुं॒ भेद्बृह॒स्पति॑रग्नि॒तपो॑भिर॒र्कैः । द॒द्भिर्न जि॒ह्वा परि॑विष्ट॒माद॑दा॒विर्नि॒धीँर॑कृणोदु॒स्रिया॑णाम् ॥

yadā́ valásya pī́yataḥ jásuṃ bhed bṛ́haspátir agnitápobhir arkáiḥ | dád-bhir na jihvā́ pári-viṣṭam ā́dad āvír nidhī́ṃr akṛṇod usríyāṇām ||

When Brihaspati, with hymns that are tapas of fire, broke the greedy enclosure of Vala, then like a tongue taking the food set all around, he seized it; and he made manifest the hidden treasures of the shining ones.

य॒दा । व॒लस्य॑ । पीय॑तः । जसु॑म् । भेत् । बृह॒स्पतिः॑ । अ॒ग्नि॒तपः॑ऽभिः । अ॒र्कैः । द॒त्ऽभिः । न । जि॒ह्वा । परि॑ऽविष्टम् । आद॑त् । आ॒विः । नि॒धीन् । अ॒कृ॒णो॒त् । उ॒स्रिया॑णाम् ॥यदा । वलस्य । पीयतः । जसुम् । भेत् । बृहस्पतिः । अग्नितपःभिः । अर्कैः । दत्भिः । न । जिह्वा । परिविष्टम् । आदत् । आविः । निधीन् । अकृणोत् । उस्रियाणाम् ॥yadā | valasya | pīyataḥ | jasum | bhet | bṛhaspatiḥ | agnitapaḥ-bhiḥ | arkaiḥ | dat-bhiḥ | na | jihvā | pari-viṣṭam | ādat | āviḥ | nidhīn | akṛṇot | usriyāṇām

यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय-प्रातिपदिक)
वलस्यof Vala
वलस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवल (प्रातिपदिक)
पीयतःof the swelling/abounding (one)
पीयतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootपा (धातु) → पीयत् (कृदन्त, पृ.प्र.कृ.)
जसुंthe stronghold/obstruction (jasu)
जसुं:
Karma
TypeNoun
Rootजसु (प्रातिपदिक; RV-विशेष शब्द)
भेत्he split/broke
भेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
अग्नितपःभिःwith fiery heats/ardours
अग्नितपःभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअग्नितपस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष समास)
अर्कैःwith hymns/verses
अर्कैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
दद्भिःwith (his) teeth; biting
दद्भिः:
Karaṇa (उपमान-तृतीया)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) → दद् (कृदन्त, शतृ)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
जिह्वाthe tongue
जिह्वा:
Kartā (उपमान-वाक्ये)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
परिविष्टम्encircled/enclosed
परिविष्टम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootपरि-विश् (धातु) → परिविष्ट (कृदन्त, क्त)
आददौhe took/received
आददौ:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
आविःopenly; manifest
आविः:
TypeIndeclinable
Rootआविस् (अव्यय)
निधीन्treasures; deposits
निधीन्:
Karma
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक)
अकृणोत्he made
अकृणोत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
उस्रियाणाम्of the dawn-cows (bright cows)
उस्रियाणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउस्रिया (प्रातिपदिक)