HomeRig VedaMandala 10Sukta 68Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati (cycle attribution) / Angiras lineage implied by 'Fathers'
Devata: Bṛhaspati (with Pitṛs as supporting powers)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अभि श्यावं न कृशनेभिरश्वं नक्षत्रेभिः पितरो द्यामपिंशन् । रात्र्यां तमो अदधुर्ज्योतिरहन्बृहस्पतिर्भिनदद्रिं विदद्गाः ॥

अ॒भि श्या॒वं न कृश॑नेभि॒रश्वं॒ नक्ष॑त्रेभिः पि॒तरो॒ द्याम॑पिंशन् । रात्र्यां॒ तमो॒ अद॑धु॒र्ज्योति॒रह॒न्बृह॒स्पति॑र्भि॒नदद्रिं॑ वि॒दद्गाः ॥

abhí śyā́vaṃ ná kṛ́śanebhir áśvaṃ nákṣatrebhíḥ pitáro dyā́m apiṃśan | rā́tryāṃ támo ádadhu r jyótir áhan bṛ́haspátir bhínad ádrim vídad gā́ḥ ||

The Fathers marked the heaven with the stars, as if a dark horse were traced with bright streaks. In the Night they set the darkness, and they smote forth the Light. Bṛhaspati split the rock and found the rays of Knowledge.

अ॒भि । श्या॒वम् । न । कृश॑नेभिः । अश्व॑म् । नक्ष॑त्रेभिः । पि॒तरः॑ । द्याम् । अ॒पिं॒श॒न् । रात्र्या॑म् । तमः॑ । अद॑धुः । ज्योतिः॑ । अह॑न् । बृह॒स्पतिः॑ । भि॒नत् । अद्रि॑म् । वि॒दत् । गाः ॥अभि । श्यावम् । न । कृशनेभिः । अश्वम् । नक्षत्रेभिः । पितरः । द्याम् । अपिंशन् । रात्र्याम् । तमः । अदधुः । ज्योतिः । अहन् । बृहस्पतिः । भिनत् । अद्रिम् । विदत् । गाः ॥abhi | śyāvam | na | kṛśanebhiḥ | aśvam | nakṣatrebhiḥ | pitaraḥ | dyām | apiṃśan | rātryām | tamaḥ | adadhuḥ | jyotiḥ | ahan | bṛhaspatiḥ | bhinat | adrim | vidat | gāḥ

अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
श्यावम्dark, dusky
श्यावम्:
Karma (विशेषण) / कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootश्याव (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
कृशनेभिःwith/ by the ‘kṛśani’ (whips/straps; a Vedic implement)
कृशनेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकृशनि (प्रातिपदिक)
अश्वम्horse
अश्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
नक्षत्रेभिःwith/ by the stars (constellations)
नक्षत्रेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
पितरःthe Fathers (ancestors)
पितरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
अपिंशन्they adorned/painted, fashioned
अपिंशन्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootपिश् (धातु)
रात्र्याम्in the night
रात्र्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
तमःdarkness
तमः:
Karma
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
अदधुःthey placed/put
अदधुः:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Karma (द्वितीय कर्म/स्थाप्य)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अहन्they struck/ slew
अहन्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
भिनत्he split, broke
भिनत्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
अद्रिम्the rock, mountain
अद्रिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
विदत्he found, discovered
विदत्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
गाःcows (rays/wealth, metaphorically)
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)