HomeRig VedaMandala 10Sukta 68Mantra 12
Previous Mantra

Mantra 12

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati (cycle attribution)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इदमकर्म नमो अभ्रियाय यः पूर्वीरन्वानोनवीति । बृहस्पतिः स हि गोभिः सो अश्वैः स वीरेभिः स नृभिर्नो वयो धात् ॥

इ॒दम॑कर्म॒ नमो॑ अभ्रि॒याय॒ यः पू॒र्वीरन्वा॒नोन॑वीति । बृह॒स्पति॒: स हि गोभि॒: सो अश्वै॒: स वी॒रेभि॒: स नृभि॑र्नो॒ वयो॑ धात् ॥

idám akarma námo abhriyā́ya yáḥ pūrvī́r ánv ā́nonavīti | bṛ́haspátiḥ sá hí góbhíḥ só áśvaiḥ sá vī́rebhiḥ sá nṛ́bhir no váyo dhāt ||

This work have we done—obeisance to the mighty one—who follows after the ancient paths and makes them ever new. May Bṛhaspati, rich in rays, in powers of force, in heroes and in men, establish for us the plenitude of being.

इ॒दम् । अ॒क॒र्म॒ । नमः॑ । अ॒भ्रि॒याय॑ । यः । पू॒र्वीः । अनु॑ । आ॒ऽनोन॑वीति । बृह॒स्पतिः॑ । सः । हि । गोभिः॑ । सः । अश्वः॑ । सः । वी॒रेभिः॑ । सः । नृऽभिः॑ । नः॒ । वयः॑ । धा॒त् ॥इदम् । अकर्म । नमः । अभ्रियाय । यः । पूर्वीः । अनु । आनोनवीति । बृहस्पतिः । सः । हि । गोभिः । सः । अश्वः । सः । वीरेभिः । सः । नृभिः । नः । वयः । धात् ॥idam | akarma | namaḥ | abhriyāya | yaḥ | pūrvīḥ | anu | ānonavīti | bṛhaspatiḥ | saḥ | hi | gobhiḥ | saḥ | aśvaḥ | saḥ | vīrebhiḥ | saḥ | nṛ-bhiḥ | naḥ | vayaḥ | dhāt

इदम्this
इदम्:
Karma (वाक्ये ‘अकर्म’ इत्यस्य कर्म-निर्देशः) / विषय-निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अकर्मa deed; an act (performed)
अकर्म:
Karma (कृत्यस्य/कर्मणः निर्देशः) / विधेय-भाग
TypeNoun
Root√कृ (करोति) + अ- (निषेध) → अ-कर्मन् (प्रातिपदिक)
नमःreverence; homage
नमः:
Karma (नमस्करणस्य वस्तु/भावः) / क्रियाविशेषणवत्
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
अभ्रियायto Abhriya (a patronymic/epithet)
अभ्रियाय:
Sampradāna (यस्य प्रति नमः)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootअभ्रिय (प्रातिपदिक; ‘अभ्रि’ इत्यस्य विशेषण/नाम)
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्धवाक्ये कर्ता)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्वीःthe former (ones); earlier (cows/hosts)
पूर्वीः:
Karma (अन्वानोनवीति इत्यस्य कर्म)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
अनुafter; along
अनु:
(क्रियाविशेषण) गत्यर्थे/अनुगमनार्थे
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
आनोनवीतिhas pursued/renewed (followed up)
आनोनवीति:
Kriyā (मुख्यक्रिया; ‘यः …’ इत्यस्य)
TypeVerb
Root√नू/नव् (स्तुतौ/नूतने) + आ- (उपसर्ग); वेदिक-लिट्/लुङ्-प्रयोगः (आनोनवीति)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā (मुख्यवाक्ये कर्ता)
TypeNoun (deity)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā (अनुवृत्त-कर्तृनिर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed; for
हि:
(सम्बन्ध/हेतु-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
गोभिःwith cows
गोभिः:
Karaṇa (साधनम्) / सहचर्येण
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā (पुनरुक्त-बलार्थम्)
TypePronoun
Rootतद्
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
Karaṇa (साधनम्) / सहचर्येण
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
वीरेभिःwith heroes
वीरेभिः:
Karaṇa / सहचर्य
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
नृभिःwith men
नृभिः:
Karaṇa / सहचर्य
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
नःfor us; our
नः:
Sampradāna/Adhikaraṇa (हित-सम्बन्धे ‘अस्माकम्/अस्मभ्यम्’ अर्थच्छाया)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयःvital strength; vigor; life
वयः:
Karma (धात् इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
धात्may he place/grant
धात्:
Kriyā (आशीर्वचन-क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (दधाति)