HomeRig VedaMandala 10Sukta 67Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.67

Rishi: Ayāsya (named); associated Angirasa/Bṛhaspati myth-cycle in this sukta
Devata: Indra (explicit), with underlying Angirasa/Bṛhaspati current
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by scan)

इमां धियं सप्तशीर्ष्णीं पिता न ऋतप्रजातां बृहतीमविन्दत् । तुरीयं स्विज्जनयद्विश्वजन्योऽयास्य उक्थमिन्द्राय शंसन् ॥

इ॒मां धियं॑ स॒प्तशी॑र्ष्णीं पि॒ता न॑ ऋ॒तप्र॑जातां बृह॒तीम॑विन्दत् । तु॒रीयं॑ स्विज्जनयद्वि॒श्वज॑न्यो॒ऽयास्य॑ उ॒क्थमिन्द्रा॑य॒ शंस॑न् ॥

imā́ṃ dhíyaṃ sapta-śī́rṣṇīṃ pitā́ na ṛtá-prajātāṃ bṛhatī́m avindat | turī́yaṃ svit janayad viśvá-janyo ’yā́sya ukthám indrā́ya śáṃsan ||

This thought-force, seven-headed, born of the Truth and vast in its reach—our Father discovered it. And the fourth (power/measure) the all-begetting Ayāsya brought into birth, proclaiming the hymn for Indra.

इ॒माम् । धिय॑म् । स॒प्तऽशी॑र्ष्णीम् । पि॒ता । नः॒ । ऋ॒तऽप्रजाताम् । बृ॒ह॒तीम् । अ॒वि॒न्द॒त् । तु॒रीय॑म् । स्वि॒त् । ज॒न॒य॒त् । वि॒श्वऽज॑न्यः । अ॒यास्यः॑ । उ॒क्थम् । इन्द्रा॑य । शंस॑न् ॥इमाम् । धियम् । सप्तशीर्ष्णीम् । पिता । नः । ऋतप्रजाताम् । बृहतीम् । अविन्दत् । तुरीयम् । स्वित् । जनयत् । विश्वजन्यः । अयास्यः । उक्थम् । इन्द्राय । शंसन् ॥imām | dhiyam | sapta-śīrṣṇīm | pitā | naḥ | ṛta-prajātām | bṛhatīm | avindat | turīyam | svit | janayat | viśva-janyaḥ | ayāsyaḥ | uktham | indrāya | śaṃsan

इमाम्this (her/this one)
इमाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धियम्thought; hymn; inspired insight
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
सप्तशीर्ष्णीम्seven-headed (having seven heads)
सप्तशीर्ष्णीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसप्त-शीर्षन् (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्राय)
पिताthe father
पिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋतप्रजाताम्born from/according to ṛta (cosmic order); rightly born
ऋतप्रजाताम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootऋत-प्रजात (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र-√जन् + त)
बृहतीम्the Bṛhatī (metre); lofty/great
बृहतीम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootबृहती (प्रातिपदिक; छन्दोनाम/विशेषण)
अविन्दत्found; discovered
अविन्दत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (लभे/ज्ञाने) + अव-
तुरीयम्the fourth (one/thing)
तुरीयम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootतुरीय (प्रातिपदिक)
स्वित्indeed; perhaps; even
स्वित्:
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
जनयत्generated; produced; caused to be born
जनयत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनने) + णिच् (caus.)
विश्वजन्यःbelonging to all people; universal; of all men
विश्वजन्यः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविश्व-जन्य (प्रातिपदिक; समास)
अयास्यःAyāsya (name of the seer/poet)
अयास्यः:
कर्तृ
TypeProper Noun
Rootअयास्य (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
उक्थम्hymn; solemn recitation
उक्थम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
शंसन्praising; proclaiming
शंसन्:
कर्तृ (सहायक-क्रिया)
TypeParticiple
Root√शंस् (स्तुतौ/कथने) (वर्तमान-कृदन्त)