HomeRig VedaMandala 10Sukta 66Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.66

Rishi: Vasiṣṭha (continuity of collection; traditional attribution for these adjacent hymns often to Vasiṣṭha—needs external Anukramaṇī confirmation)
Devata: Viśve Devāḥ (All-Gods), with explicit invocation of Aditi/Adityas, Dyāvāpṛthivī, Indra-Vishnu, Maruts, Vasus, Rudras, Savitar
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अदितिर्द्यावापृथिवी ऋतं महदिन्द्राविष्णू मरुतः स्वर्बृहत् । देवाँ आदित्याँ अवसे हवामहे वसून्रुद्रान्त्सवितारं सुदंससम् ॥

अदि॑ति॒र्द्यावा॑पृथि॒वी ऋ॒तं म॒हदिन्द्रा॒विष्णू॑ म॒रुत॒: स्व॑र्बृ॒हत् । दे॒वाँ आ॑दि॒त्याँ अव॑से हवामहे॒ वसू॑न्रु॒द्रान्त्स॑वि॒तारं॑ सु॒दंस॑सम् ॥

adítiḥ dyā́vāpṛthivī́ ṛtáṃ mahád indrā́viṣṇū marútaḥ svàr bṛhát | devā́n ādityā́n aváse havāmahe vasū́n rudrā́nt savitā́raṃ su-dáṃsasam ||

Aditi, and Heaven-and-Earth; the vast Truth (ṛtam mahat); Indra-Vishnu; the Maruts; and the wide luminous world (svar bṛhat)—we call the Gods, the Adityas, for our fostering help: the Vasus, the Rudras, and Savitar of the good and faultless workings.

अदि॑तिः । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । ऋ॒तम् । म॒हत् । इन्द्रा॒विष्णू॒ इति॑ । म॒रुतः॒ । स्वः॑ । बृ॒हत् । दे॒वान् । आ॒दि॒त्यान् । अव॑से । ह॒वा॒म॒हे॒ । वसू॑न् । रु॒द्रान् । स॒वि॒तार॑म् । सु॒ऽदंस॑सम् ॥अदितिः । द्यावापृथिवी इति । ऋतम् । महत् । इन्द्राविष्णू इति । मरुतः । स्वः । बृहत् । देवान् । आदित्यान् । अवसे । हवामहे । वसून् । रुद्रान् । सवितारम् । सुदंससम् ॥aditiḥ | dyāvāpṛthivī iti | ṛtam | mahat | indrāviṣṇūiti | marutaḥ | svaḥ | bṛhat | devān | ādityān | avase | havāmahe | vasūn | rudrān | savitāram | su-daṃsasam

अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ (स्तुत्य-समुच्चयः; नाम-निर्देशः)
TypeNoun
Rootअदिति- (प्रातिपदिक; देवी-नाम)
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth
द्यावापृथिवी:
कर्तृ (समुच्चित-देवता-निर्देशः)
TypeNoun
Rootद्यावापृथिवी- (द्वन्द्व-समास; द्यौ- + पृथिवी-)
ऋतम्cosmic order; truth
ऋतम्:
कर्म (स्तुत्य/वर्ण्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
महत्great
महत्:
कर्म (ऋतम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत्- (विशेषण-प्रातिपदिक)
इन्द्राविष्णूIndra and Viṣṇu
इन्द्राविष्णू:
कर्तृ (समुच्चित-देवता-निर्देशः)
TypeNoun
Rootइन्द्राविष्णू- (द्वन्द्व-समास; इन्द्र- + विष्णु-)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ (समुच्चित-देवता-निर्देशः)
TypeNoun
Rootमरुत्- (प्रातिपदिक)
स्वःheaven; the sky
स्वः:
विशेषणार्थे (बृहत् इत्यस्य विशेषण-पूर्वपद; ‘स्वर्गीयम्/स्वरूपम्’)
TypeIndeclinable
Rootस्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘स्वर्ग’)
बृहत्lofty; vast
बृहत्:
कर्तृ/विधेय-विशेषण (समुच्चयस्य गुण-निर्देशः)
TypeAdjective
Rootबृहत्- (विशेषण-प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म (हवामहे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
आदित्यान्the Ādityas
आदित्यान्:
कर्म (हवामहे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootआदित्य- (प्रातिपदिक)
अवसेfor help; for protection
अवसे:
सम्प्रदान (उद्देश्यः: ‘सहायतायै’)
TypeNoun
Rootअवस्- (प्रातिपदिक; ‘रक्षा/सहायता’)
हवामहेwe invoke; we call
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति) धातु
वसून्the Vasus
वसून्:
कर्म (हवामहे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक)
रुद्रान्the Rudras
रुद्रान्:
कर्म (हवामहे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरुद्र- (प्रातिपदिक)
सवितारम्Savitṛ
सवितारम्:
कर्म (हवामहे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसवितृ- (प्रातिपदिक)
सुदंससम्of good wondrous power; beneficent
सुदंससम्:
कर्म (सवितारम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-दंसस्- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘सु’ + ‘दंसस्’)