HomeRig VedaMandala 10Sukta 66Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.66

Rishi: Vasiṣṭha (probable; requires Anukramaṇī confirmation for RV 10.66)
Devata: Viśve Devāḥ with emphasis on Indra, Varuṇa, Maruts, Sūrya
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इन्द्रप्रसूता वरुणप्रशिष्टा ये सूर्यस्य ज्योतिषो भागमानशुः । मरुद्गणे वृजने मन्म धीमहि माघोने यज्ञं जनयन्त सूरयः ॥

इन्द्र॑प्रसूता॒ वरु॑णप्रशिष्टा॒ ये सूर्य॑स्य॒ ज्योति॑षो भा॒गमा॑न॒शुः । म॒रुद्ग॑णे वृ॒जने॒ मन्म॑ धीमहि॒ माघो॑ने य॒ज्ञं ज॑नयन्त सू॒रय॑: ॥

índra-prasūtā váruṇa-praśiṣṭā yé sū́ryasya jyótiṣo bhāgám ānaśúḥ | marúd-gaṇe vṛjáne mánma dhīmahi mā́ghone yajñáṃ janayanta sū́rayaḥ ||

Impulsed by Indra, guided by Varuṇa—those who have won a share of the Sun’s light—we hold our inspired thought in the host of the Maruts, in the battle-press of life. The seers bring the sacrifice to birth for the bounteous one, shaping the inner offering into a growing power.

इन्द्र॑ऽप्रसूताः । वरु॑णऽप्रशिष्टाः । ये । सूर्य॑स्य । ज्योति॑षः । भा॒गम् । आ॒न॒शुः । म॒रुत्ऽग॑णे । वृ॒जने॑ । मन्म॑ । धी॒म॒हि॒ । माघो॑ने । य॒ज्ञम् । ज॒न॒य॒न्त॒ । सू॒रयः॑ ॥इन्द्रप्रसूताः । वरुणप्रशिष्टाः । ये । सूर्यस्य । ज्योतिषः । भागम् । आनशुः । मरुत्गणे । वृजने । मन्म । धीमहि । माघोने । यज्ञम् । जनयन्त । सूरयः ॥indra-prasūtāḥ | varuṇa-praśiṣṭāḥ | ye | sūryasya | jyotiṣaḥ | bhāgam | ānaśuḥ | marut-gaṇe | vṛjane | manma | dhīmahi | māghone | yajñam | janayanta | sūrayaḥ

इन्द्रप्रसूताimpelled/put forth by Indra
इन्द्रप्रसूता:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य ‘ये’)
TypeAdjective
Rootइन्द्र- (प्रा.); √सू (सुवति ‘प्रेरणे/प्रसवे’) + प्र- (कृदन्त)
वरुणप्रशिष्टाdirected/commanded by Varuṇa
वरुणप्रशिष्टा:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य ‘ये’)
TypeAdjective
Rootवरुण- (प्रा.); √शास् (‘आज्ञापने/शासने’) + प्र- (कृदन्त)
येwho (those who)
ये:
कर्तृ (यः…ते) / सम्बन्धसूचकः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रा.)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रा.)
ज्योतिषःof the light/splendour
ज्योतिषः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootज्योतिस्- (प्रा.)
भागम्a share/portion
भागम्:
कर्म (आनशुः)
TypeNoun
Rootभाग- (प्रा.)
आनशुःhave attained/obtained
आनशुः:
क्रिया (कर्तृ = ये)
TypeVerb
Root√अश् (‘व्याप्तौ/प्राप्तौ’ → ‘to reach, obtain’)
मरुद्गणेin the troop of the Maruts
मरुद्गणे:
अधिकरण (स्थान/समूह)
TypeNoun (compound)
Rootमरुत्- (प्रा.) + गण- (प्रा.)
वृजनेin the contest/struggle (battle)
वृजने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवृजन- (प्रा.)
मन्मa hymn/thought (devotional utterance)
मन्म:
कर्म (धीमहि)
TypeNoun
Rootमन्मन्/मन्म- (प्रा.; ‘thought, hymn, devotion’)
धीमहिwe meditate/ponder
धीमहि:
क्रिया (कर्तृ = वयम् implied)
TypeVerb
Root√धी (‘धारणे/चिन्तायाम्’ → ‘to think, meditate’)
माघोनेfor the bountiful one (Indra)
माघोने:
सम्प्रदान (यस्य कृते)
TypeNoun (epithet)
Rootमाघवन्- (प्रा.; ‘bountiful one’, epithet of Indra) रूप: माघोन-
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म (जनयन्त)
TypeNoun
Rootयज्ञ- (प्रा.)
जनयन्तthey generate/bring forth
जनयन्त:
क्रिया (कर्तृ = सूरयः)
TypeVerb
Root√जन् (‘जनने’ → ‘to beget, produce’) caus. √जनय्
सूरयःthe seers/priests
सूरयः:
कर्तृ (जनयन्त)
TypeNoun
Rootसूरि- (प्रा.; ‘sage, inspired priest’)