HomeRig VedaMandala 10Sukta 66Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.66

Rishi: Vasiṣṭha (continuity of collection; traditional attribution for these adjacent hymns often to Vasiṣṭha—needs external Anukramaṇī confirmation)
Devata: Viśve Devāḥ (Indra as foremost within the collective)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

देवान्हुवे बृहच्छ्रवसः स्वस्तये ज्योतिष्कृतो अध्वरस्य प्रचेतसः । ये वावृधुः प्रतरं विश्ववेदस इन्द्रज्येष्ठासो अमृता ऋतावृधः ॥

दे॒वान्हु॑वे बृ॒हच्छ्र॑वसः स्व॒स्तये॑ ज्योति॒ष्कृतो॑ अध्व॒रस्य॒ प्रचे॑तसः । ये वा॑वृ॒धुः प्र॑त॒रं वि॒श्ववे॑दस॒ इन्द्र॑ज्येष्ठासो अ॒मृता॑ ऋता॒वृध॑: ॥

devā́nhuve bṛhá cchravas aḥ svastáye jyótiṣ-kṛ́to adhvarásya prá-cetasaḥ | yé vāvṛdhúḥ prataráṃ viśvá-vedasa índra-jyeṣṭhāso amṛ́tā ṛtā-vṛ́dhaḥ ||

I call the Gods of vast hearing for our well-being—those who build the light of the sacrifice, the awakened in consciousness; those who have grown mightier in the forward march, knowers of all, with Indra as the foremost, immortals who increase the ṛta.

दे॒वान् । हु॒वे॒ । बृ॒हत्ऽश्र॑वसः । स्व॒स्तये॑ । ज्यो॒तिः॒ऽकृतः॑ । अ॒ध्व॒रस्य॑ । प्रऽचे॑तसः । ये । व॒वृ॒धुः । प्र॒ऽत॒रम् । वि॒श्वऽवे॑दसः । इन्द्र॑ऽज्येष्ठासः । अ॒मृताः॑ । ऋ॒त॒ऽवृधः॑ ॥देवान् । हुवे । बृहत्श्रवसः । स्वस्तये । ज्योतिःकृतः । अध्वरस्य । प्रचेतसः । ये । ववृधुः । प्रतरम् । विश्ववेदसः । इन्द्रज्येष्ठासः । अमृताः । ऋतवृधः ॥devān | huve | bṛhat-śravasaḥ | svastaye | jyotiḥ-kṛtaḥ | adhvarasya | pra-cetasaḥ | ye | vavṛdhuḥ | pra-taram | viśva-vedasaḥ | indra-jyeṣṭhāsaḥ | amṛtāḥ | ṛta-vṛdhaḥ

देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) < √दिव् (द्युतौ)
हुवेI invoke / call
हुवे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्वे (आह्वाने)
बृहच्छ्रवसःof great fame
बृहच्छ्रवसः:
कर्म
TypeAdjective (epithet)
Rootबृहच्छ्रवस् (प्रातिपदिक) = बृहत् + श्रवस्
स्वस्तयेfor well-being
स्वस्तये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक)
ज्योतिष्कृतःlight-making / light-producing
ज्योतिष्कृतः:
कर्म
TypeAdjective
Rootज्योतिष्कृत् (प्रातिपदिक) = ज्योतिस् + √कृ (करणे) (कृदन्त: कृत्)
अध्वरस्यof the sacrifice
अध्वरस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
प्रचेतसःwise / foreknowing
प्रचेतसः:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रचेतस् (प्रातिपदिक) = प्र + चेतस्
येwho
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वावृधुःhave grown / have increased
वावृधुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धने)
प्रतरम्more forward / further / earlier
प्रतरम्:
विशेषण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (comparative adverb)
Rootप्रतरम् (तुलनात्मक-अव्यय) < प्र + तर
विश्ववेदसःall-knowing
विश्ववेदसः:
कर्तृ
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्ववेदस् (प्रातिपदिक) = विश्व + वेदस्
इन्द्रज्येष्ठासःhaving Indra as the chief / with Indra as eldest
इन्द्रज्येष्ठासः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootइन्द्रज्येष्ठ (प्रातिपदिक) = इन्द्र + ज्येष्ठ
अमृताःimmortal ones
अमृताः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantival)
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
ऋतावृधःgrowing through ṛta / increasers of cosmic order
ऋतावृधः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootऋतावृध् (प्रातिपदिक) = ऋत + √वृध् (वर्धने) (कृदन्त-बहुव्रीहि/तत्पुरुष)