HomeRig VedaMandala 10Sukta 66Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 10.66

Rishi: Vasiṣṭha (continuity of collection; traditional attribution for these adjacent hymns often to Vasiṣṭha—needs external Anukramaṇī confirmation)
Devata: Viśve Devāḥ; with divine Hotars and ‘Kṣetrasya Pati’ (Lord of the Field)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

दैव्या होतारा प्रथमा पुरोहित ऋतस्य पन्थामन्वेमि साधुया । क्षेत्रस्य पतिं प्रतिवेशमीमहे विश्वान्देवाँ अमृताँ अप्रयुच्छतः ॥

दैव्या॒ होता॑रा प्रथ॒मा पु॒रोहि॑त ऋ॒तस्य॒ पन्था॒मन्वे॑मि साधु॒या । क्षेत्र॑स्य॒ पतिं॒ प्रति॑वेशमीमहे॒ विश्वा॑न्दे॒वाँ अ॒मृताँ॒ अप्र॑युच्छतः ॥

daivyā́ hótārā prathamā́ puróhitā ṛtásya pánthām ánv emi sādhu-yā́ | kṣétrasyá pátiṃ práti-veśam īmahe víśvān devā́n amṛ́tān áprayucchataḥ ||

With the divine Hotars, the first and placed in front, I follow the path of the Truth by the right way. We seek the Lord of the field, the near-dwelling presence; all the immortal gods who do not fail or withdraw.

दैव्याः॑ । होता॑रा । प्र॒थ॒मा । पु॒रःऽहि॑ता । ऋ॒तस्य॑ । पन्था॑म् । अनु॑ । ए॒मि॒ । सा॒धु॒ऽया । क्षेत्र॑स्य । पति॑म् । प्रति॑ऽवेशम् । ई॒म॒हे॒ । विश्वा॑न् । दे॒वान् । अ॒मृता॑न् । अप्र॑ऽयुच्छतः ॥दैव्याः । होतारा । प्रथमा । पुरःहिता । ऋतस्य । पन्थाम् । अनु । एमि । साधुया । क्षेत्रस्य । पतिम् । प्रतिवेशम् । ईमहे । विश्वान् । देवान् । अमृतान् । अप्रयुच्छतः ॥daivyāḥ | hotārā | prathamā | puraḥ-hitā | ṛtasya | panthām | anu | emi | sādhu-yā | kṣetrasya | patim | prati-veśam | īmahe | viśvān | devān | amṛtān | apra-yucchataḥ

दैव्यौdivine (two)
दैव्यौ:
विशेषण (होतारौ) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootदैव्य- (< देव ‘god’ + यत्)
होतारौthe two Hotṛ-priests
होतारौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ- (√हु ‘to sacrifice, offer’)
प्रथमौthe first / foremost (two)
प्रथमौ:
विशेषण (होतारौ)
TypeAdjective
Rootप्रथम-
पुरोहितौthe two priests set in front (purohitas)
पुरोहितौ:
विशेषण/कर्तृ (होतारौ)
TypeNoun/Adjective
Rootपुरोहित- (पुरस् + हित ‘placed in front’)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/true rite)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (पन्थानम्)
TypeNoun
Rootऋत-
पन्थानम्the path
पन्थानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपथिन्-/पन्था-
अनुalong, following
अनु:
(क्रियाविशेषण; √इ गत्यर्थे)
TypeIndeclinable
Rootअनु
एमिI go / I follow
एमि:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थे)
साधुयाby the right/good way
साधुया:
करण (रीत्या/प्रकारेण)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootसाधु-
क्षेत्रस्यof the field/domain
क्षेत्रस्य:
सम्बन्ध (पतिम्)
TypeNoun
Rootक्षेत्र-
पतिम्the lord/master
पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपति-
प्रतिवेशम्the neighbour / one dwelling opposite (adjacent lord)
प्रतिवेशम्:
कर्म (द्वितीयकर्म/समासकर्म)
TypeNoun
Rootप्रतिवेश- (प्रति + वेश ‘dwelling/settlement’)
ईमहेwe seek / we implore
ईमहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम् (आत्मनेपदी; ‘to strive for, seek, request’)
विश्वान्all
विश्वान्:
विशेषण (देवान्)
TypeAdjective
Rootविश्व-
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव-
अमृतान्immortal
अमृतान्:
विशेषण (देवान्)
TypeAdjective
Rootअमृत-
अप्रयुच्छतःunfailing / not slackening
अप्रयुच्छतः:
विशेषण (देवान्)
TypeParticiple (present)
Rootअ-प्र-√युज्/√युच्छ् (Vedic; ‘to fail/let go/neglect’; here negated)