HomeRig VedaMandala 10Sukta 61Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.61

Rishi: Same hymn complex (10.61).
Devata: Aśvins (dual divine powers of swift right movement, healing, rescue).
Chandas: Triṣṭubh

कृष्णा यद्गोष्वरुणीषु सीदद्दिवो नपाताश्विना हुवे वाम् । वीतं मे यज्ञमा गतं मे अन्नं ववन्वांसा नेषमस्मृतध्रू ॥

कृ॒ष्णा यद्गोष्व॑रु॒णीषु॒ सीद॑द्दि॒वो नपा॑ताश्विना हुवे वाम् । वी॒तं मे॑ य॒ज्ञमा ग॑तं मे॒ अन्नं॑ वव॒न्वांसा॒ नेष॒मस्मृ॑तध्रू ॥

kṛṣṇā́ yád góṣv aruṇī́ṣu sī́dad divó nápātā aśvinā huv́e vām | vītáṃ me yajñám ā́ gátam me ánnaṃ vavanvā́ṃsā ná íṣam asmṛtadhrū ||

When the dark force settles upon the ruddy herds (the rays), O Aśvins, children of Heaven, I call you. Enjoy my sacrifice; come to my nourishment: you who win the plenitude, do not let my seeking of delight and increase fall into forgetfulness or wavering.

कृ॒ष्णा । यत् । गोषु॑ । अ॒रु॒णीषु॑ । सीद॑त् । दि॒वः । नपा॑ता । अ॒श्वि॒ना॒ । हु॒वे॒ । वा॒म् । वी॒तम् । मे॒ । य॒ज्ञम् । आ । ग॒त॒म् । मे॒ । अन्न॑म् । व॒व॒न्वांसा॑ । न । इष॑म् । अस्मृ॑तध्रू॒ इत्यस्मृ॑तऽध्रू ॥कृष्णा । यत् । गोषु । अरुणीषु । सीदत् । दिवः । नपाता । अश्विना । हुवे । वाम् । वीतम् । मे । यज्ञम् । आ । गतम् । मे । अन्नम् । ववन्वांसा । न । इषम् । अस्मृतध्रू इत्यस्मृतध्रू ॥kṛṣṇā | yat | goṣu | aruṇīṣu | sīdat | divaḥ | napātā | aśvinā | huve | vām | vītam | me | yajñam | ā | gatam | me | annam | vavanvāṃsā | na | iṣam | asmṛtadhrūity asmṛta-dhrū

कृष्णाःblack/dark (ones)
कृष्णाः:
Kartā (विषय-विशेषणम्) / Adhikaraṇa (संदर्भ-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootकृष्ण-
यत्when/that which
यत्:
— (सम्बन्ध/उपपद-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम)
गोṣuamong the cows
गोṣu:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगो-
अरुणीषुamong the ruddy/red (cows/dawns)
अरुणीषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective (f.)
Rootअरुणी-
सीदत्sat/settled
सीदत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootसद् (सीदति)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ- (दिव्)
नपातौO two descendants/sons (of heaven)
नपातौ:
Sampradāna (आह्वान-लक्ष्य) / Sambodhana
TypeNoun
Rootनपात्-
अश्विनाO Aśvins (the twin horsemen)
अश्विना:
Sampradāna (आह्वान-लक्ष्य) / Sambodhana
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन्-
हुवेI invoke
हुवे:
Kriyā
TypeVerb
Rootहू (ह्वयति)
वाम्you two
वाम्:
Karma (object of invoking) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्-
वीतम्enjoyed/accepted (by you)
वीतम्:
Karma (यज्ञम्-विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootवीत- (वि-इ/वि-आ + √इ ‘to go/come’, PPP) / ‘वीत’ as ‘enjoyed/accepted’
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्-
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ-
hither, to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
गतम्come
गतम्:
Karma (यज्ञम्-विशेषणम्) / Kriyā-विशेषण
TypeParticiple
Rootगम् (गत- PPP)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्-
अन्नम्food, offering
अन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न-
ववन्वांसौyou two who have won/obtained
ववन्वांसौ:
Kartā (देवयोः विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√वन् (वनोति ‘to win/obtain’) / ववन्वांस् (perf. act. ptcp.)
नेषम्guidance/bringing (help)
नेषम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootनेष- (from √नी ‘to lead’, desiderative/agent noun sense ‘leader/guide’ or ‘bringing’)
अस्मृतunforgotten, not neglected
अस्मृत:
Kartā/विशेषण
TypeAdjective
Rootअस्मृत- (a- + स्मृत ‘forgotten’)
ध्रूfirm, steadfast
ध्रू:
Kartā (predicate/epithet) / विशेष्य
TypeAdjective/Noun
Rootध्रुव-/ध्रू- (firm, fixed)