HomeRig VedaMandala 10Sukta 61Mantra 23
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 23

Sukta 10.61

Rishi: Angirasa / hymn-complex seer tradition
Devata: Indra and allied powers (implicit ‘two kings’; the verse is narrative within an Indra-centered hymn)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अध यद्राजाना गविष्टौ सरत्सरण्युः कारवे जरण्युः । विप्रः प्रेष्ठः स ह्येषां बभूव परा च वक्षदुत पर्षदेनान् ॥

अध॒ यद्रा॑जाना॒ गवि॑ष्टौ॒ सर॑त्सर॒ण्युः का॒रवे॑ जर॒ण्युः । विप्र॒: प्रेष्ठ॒: स ह्ये॑षां ब॒भूव॒ परा॑ च॒ वक्ष॑दु॒त प॑र्षदेनान् ॥

adhá yád rājānā gáv-iṣṭau sárat saraṇyúḥ kāráve jaraṇyúḥ | vípraḥ préṣṭhaḥ sá hy eṣāṃ babhū́va párā ca vákṣad utá párṣad enān ||

Then, when the two kings in the quest of Light set the swift-moving power in motion for the singer who seeks the right praise, the seer most beloved became indeed their leader; he carried them beyond and he brought them across.

अध॑ । यत् । रा॒जा॒ना॒ । गोऽइ॑ष्टौ । सर॑त् । स॒र॒ण्युः । का॒रवे॑ । ज॒र॒ण्युः । विप्रः॑ । प्रेष्ठः॑ । सः । हि । ए॒षा॒म् । ब॒भूव॒ । परा॑ । च॒ । वक्ष॑त् । उ॒त । प॒र्ष॒त् । ए॒ना॒न् ॥अध । यत् । राजाना । गोइष्टौ । सरत् । सरण्युः । कारवे । जरण्युः । विप्रः । प्रेष्ठः । सः । हि । एषाम् । बभूव । परा । च । वक्षत् । उत । पर्षत् । एनान् ॥adha | yat | rājānā | go--iṣṭau | sarat | saraṇyuḥ | kārave | jaraṇyuḥ | vipraḥ | preṣṭhaḥ | saḥ | hi | eṣām | babhūva | parā | ca | vakṣat | uta | parṣat | enān

अधthen, now
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
यत्what, that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
राजानौthe two kings (dual)
राजानौ:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
गविष्टौin the quest for cattle; in cattle-seeking
गविष्टौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगविष्टि (प्रातिपदिक)
सरत्ran, sped
सरत्:
TypeVerb
Rootसृ (धातु)
सरण्युःSaraṇyu (a swift one; name/epithet)
सरण्युः:
Kartā
TypeNoun
Rootसरण्यु (प्रातिपदिक)
कारवेto the singer/poet
कारवे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootकारु (प्रातिपदिक)
जरन्युःJaraṇyu (name/epithet; ‘the aging/old one’)
जरन्युः:
Kartā
TypeNoun
Rootजरन्यु (प्रातिपदिक)
विप्रःthe inspired sage
विप्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
प्रेष्ठःdearest, most beloved
प्रेष्ठः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रेष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of प्रिय)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
एषाम्of these
एषाम्:
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बभूवhas become; became
बभूव:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
पराforth, away
परा:
TypeIndeclinable
Rootपरा (उपसर्ग/अव्यय)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
वक्षत्let him carry/lead
वक्षत्:
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
उतand also; moreover
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
पर्षत्let him ferry across; save
पर्षत्:
TypeVerb
Rootपॄ/पॢ (धातु; ‘to carry across, save’)
एनान्these (them)
एनान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एनद्-श्रुति)