HomeRig VedaMandala 10Sukta 61Mantra 20
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 20

Sukta 10.61

Rishi: RV 10.61 seer; symbolic closing movement toward stable birth.
Devata: Mother-force (mātā) as generatrix; luminous impulse (vibhāvā) as operative power.
Chandas: Triṣṭubh (probable).

अधासु मन्द्रो अरतिर्विभावाव स्यति द्विवर्तनिर्वनेषाट् । ऊर्ध्वा यच्छ्रेणिर्न शिशुर्दन्मक्षू स्थिरं शेवृधं सूत माता ॥

अधा॑सु म॒न्द्रो अ॑र॒तिर्वि॒भावाव॑ स्यति द्विवर्त॒निर्व॑ने॒षाट् । ऊ॒र्ध्वा यच्छ्रेणि॒र्न शिशु॒र्दन्म॒क्षू स्थि॒रं शे॑वृ॒धं सू॑त मा॒ता ॥

ádhāsu mandró aratír vibhā́vā́va syati dvivartanír vaneṣā́ṭ | ūrdhvā́ yác chréṇir ná śíśur dán makṣū́ sthiráṃ śevṛ́dhaṃ sūta mātā́ ||

Then the glad, shining mover casts himself down, turning in two ways, a conqueror in the wood. When the line rises upward—like a child’s tooth—then swiftly the Mother brings forth the stable, the growth of well-being.

अध॑ । आ॒सु॒ । म॒न्द्रः । अ॒र॒तिः । वि॒भाऽवा॑ । अव॑ । स्य॒ति॒ । द्वि॒ऽव॒र्त॒निः । व॒ने॒षाट् । ऊ॒र्ध्वा । यत् । श्रेणिः॑ । न । शिशुः॑ । दन् । म॒क्षु । स्थि॒रम् । शे॒ऽवृ॒धम् । सू॒त॒ । मा॒ता ॥अध । आसु । मन्द्रः । अरतिः । विभावा । अव । स्यति । द्विवर्तनिः । वनेषाट् । ऊर्ध्वा । यत् । श्रेणिः । न । शिशुः । दन् । मक्षु । स्थिरम् । शेवृधम् । सूत । माता ॥adha | āsu | mandraḥ | aratiḥ | vibhāvā | ava | syati | dvi-vartaniḥ | vaneṣāṭ | ūrdhvā | yat | śreṇiḥ | na | śiśuḥ | dan | makṣu | sthiram | śe--vṛdham | sūta | mātā

अधासुthen indeed / thereupon
अधासु:
TypeIndeclinable
Rootअध + सु
मन्द्रःgladdening, pleasant (one)
मन्द्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
अरतिःthe goer/runner; (also) a charioteer/driver (contextual)
अरतिः:
Kartā (समनाधिकरण/विशेष्य)
TypeNoun
Rootअरति (प्रातिपदिक)
विभावाःall-illuminating, widely shining
विभावाः:
Kartā (समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootविभावन्/विभावा (प्रातिपदिक)
अवdown, forth (preverb)
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव
स्यतिflows, streams, moves swiftly
स्यति:
Kriyā
TypeVerb
Rootस्य (धातु)
द्विवर्तनिःhaving two courses/paths; moving in two turns
द्विवर्तनिः:
Kartā (समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootद्वि + वर्तनिन् (प्रातिपदिक)
वनेषाट्forest-dweller / one who ranges in the woods (epithet)
वनेषाट्:
Kartā (समनाधिकरण)
TypeNoun/Adjective
Rootवन + षाट् (प्रातिपदिक; वेदिक)
ऊर्ध्वाupright, raised
ऊर्ध्वा:
Kartā (समनाधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
यत्which/that (relative)
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
श्रेणिःrow, line, rank
श्रेणिः:
Kartā
TypeNoun
Rootश्रेणि (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
शिशुःa child, infant
शिशुः:
Kartā (उपमान)
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
दन्gives, bestows
दन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootदा (धातु) / दद् (वेदिक रूप)
मक्षुquickly, at once
मक्षु:
TypeIndeclinable
Rootमक्षु
स्थिरम्firm, steady
स्थिरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
शेवृधम्prosperous, thriving; increasing well-being
शेवृधम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशेवृध (प्रातिपदिक; वेदिक)
सूतbore, brought forth
सूत:
Kriyā
TypeVerb
Rootसू (धातु)
माताthe mother
माता:
Kartā
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)