HomeRig VedaMandala 10Sukta 56Mantra 7
Previous Mantra

Mantra 7

Sukta 10.56

Devata: Bṛhaduktha (a vast uttering power; possibly a title for a deity/Agni/Indra-like force—uncertain from excerpt)
Chandas: Trishtubh (likely; requires metrical verification)

नावा न क्षोदः प्रदिशः पृथिव्याः स्वस्तिभिरति दुर्गाणि विश्वा । स्वां प्रजां बृहदुक्थो महित्वावरेष्वदधादा परेषु ॥

ना॒वा न क्षोद॑: प्र॒दिश॑: पृथि॒व्याः स्व॒स्तिभि॒रति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा॑ । स्वां प्र॒जां बृ॒हदु॑क्थो महि॒त्वाव॑रेष्वदधा॒दा परे॑षु ॥

nā́vā ná kṣódaḥ pradíśaḥ pṛthivyā́ḥ svastíbhir áti durgā́ṇi víśvā | svā́ṃ prajā́ṃ bṛhád-uktho mahitvā́váreṣv adadhād ā́ paréṣu ||

As with a ship across the pressing directions of earth, by the powers of well-being cross beyond all difficult passages. The wide-hymned One, in his greatness, has set his own progeny in the lower and also in the higher realms.

ना॒वा । न । क्षोदः॑ । प्र॒ऽदिशः॑ । पृ॒थि॒व्याः । स्व॒स्तिऽभिः॑ । अति॑ । दुः॒ऽगानि॑ । विश्वा॑ । स्वाम् । प्र॒ऽजाम् । बृ॒हत्ऽउ॑क्थः । म॒हि॒ऽत्वा । अव॑रेषु । अ॒द॒धा॒त् । आ । परे॑षु ॥नावा । न । क्षोदः । प्रदिशः । पृथिव्याः । स्वस्तिभिः । अति । दुःगानि । विश्वा । स्वाम् । प्रजाम् । बृहत्उक्थः । महित्वा । अवरेषु । अदधात् । आ । परेषु ॥nāvā | na | kṣodaḥ | pra-diśaḥ | pṛthivyāḥ | svasti-bhiḥ | ati | duḥ-gāni | viśvā | svām | pra-jām | bṛhat-ukthaḥ | mahi-tvā | avareṣu | adadhāt | ā | pareṣu

नावाa ship, boat (as a simile)
नावा:
उपमान (तुलना) / अव्यक्त-कर्तृसदृश
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक) < PIE *néh₂us
not / like (in correlative simile with नावा)
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
क्षोदःa crusher; (here) a pounding force / breaker
क्षोदः:
उपमान (तुलना)
TypeNoun
Rootक्षोद (प्रातिपदिक) < √क्षुद् ‘to crush, pound’
प्रदिशःthe regions, directions
प्रदिशः:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रदिश् (प्रातिपदिक) < प्र-√दिश् ‘to point out, direct’
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
स्वस्तिभिःwith well-beings, with blessings
स्वस्तिभिः:
करण
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक)
अतिacross, beyond
अति:
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
दुर्गाणिdifficult passages, dangers
दुर्गाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक) < दुर्-गम् ‘hard to go’
विश्वाall
विश्वा:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
स्वाम्one’s own
स्वाम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रजाम्offspring, progeny
प्रजाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) < प्र-√जन् ‘to beget’
बृहदुक्थःhe of the lofty hymn; the great-praised one
बृहदुक्थः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootबृहत् + उक्त्थ (समास; प्रातिपदिक) < √वच्/उच् ‘to speak’ (उक्त्थ = hymn)
महित्वाby greatness, through majesty
महित्वा:
करण
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक) < महत् ‘great’
अवरेषुamong the lower (ones/places)
अवरेषु:
अधिकारण
TypeAdjective (used substantively)
Rootअवर (प्रातिपदिक)
अदधात्he placed, he set
अदधात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (दधाति) ‘to place, set’
unto, fully, towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
परेषुamong the higher (ones/places)
परेषु:
अधिकारण
TypeAdjective (used substantively)
Rootपर (प्रातिपदिक)