HomeRig VedaMandala 10Sukta 53Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.53

Rishi: Agni/Hotṛ-centered cycle (speaker representing the sacrificers seeking the true Hotṛ/Agni)
Devata: The chariot-power of the Devas; soma-inspired participants as co-workers
Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

अक्षानहो नह्यतनोत सोम्या इष्कृणुध्वं रशना ओत पिंशत । अष्टावन्धुरं वहताभितो रथं येन देवासो अनयन्नभि प्रियम् ॥

अ॒क्षा॒नहो॑ नह्यतनो॒त सो॑म्या॒ इष्कृ॑णुध्वं रश॒ना ओत पिं॑शत । अ॒ष्टाव॑न्धुरं वहता॒भितो॒ रथं॒ येन॑ दे॒वासो॒ अन॑यन्न॒भि प्रि॒यम् ॥

akṣānaho nahyatana utá somyā́ iṣkṛṇudhvaṃ raśanā́ óta piṃśata | aṣṭā́vandhuraṃ vahatābhíto ráthaṃ yéna devā́so anáyann abhí priyám ||

Bind on the axle-yokes, O soma-joyful ones; fit the reins and smooth them well. Drive forth on every side the chariot with eight supports, by which the gods were led toward the Beloved.

अ॒क्ष॒ऽनहः॑ । न॒ह्य॒त॒न॒ । उ॒त । सो॒म्याः॒ । इष्कृ॑णुध्वम् । र॒श॒नाः । आ । उ॒त । पिं॒श॒त॒ । अ॒ष्टाऽव॑न्धुरम् । व॒ह॒त॒ । अ॒भितः॑ । रथ॑म् । येन॑ । दे॒वासः॑ । अन॑यन् । अ॒भि । प्रि॒यम् ॥अक्षनहः । नह्यतन । उत । सोम्याः । इष्कृणुध्वम् । रशनाः । आ । उत । पिंशत । अष्टावन्धुरम् । वहत । अभितः । रथम् । येन । देवासः । अनयन् । अभि । प्रियम् ॥akṣa-nahaḥ | nahyatana | uta | somyāḥ | iṣkṛṇudhvam | raśanāḥ | ā | uta | piṃ śata | aṣṭāvandhuram | vahata | abhitaḥ | ratham | yena | devāsaḥ | anayan | abhi | priyam

अक्षानहःaxle-bands / axle-fasteners
अक्षानहः:
कर्म (आज्ञार्थक क्रियायाः)
TypeNoun
Rootअक्षानह- (प्रातिपदिक; अक्ष ‘धुरा/अक्ष’ + नह् ‘बन्धन’)
नह्यतbind (you all)!
नह्यत:
क्रिया
TypeVerb
Rootनह् (धातु)
अनुतalong, after, in sequence
अनुत:
उपपद/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
सोम्याःO Soma-related (women/ones), gracious
सोम्याः:
सम्बोधन (आज्ञार्थक वाक्ये) / विशेषण
TypeAdjective
Rootसोम्य- (प्रातिपदिक)
इष्कृणुध्वम्make ready / set in motion!
इष्कृणुध्वम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootइष्- (धातु; ‘प्रेरणे/इच्छायाम्’), कृणु- (करोति-पर्यायः; धातु √कृ)
रशनाःreins, straps
रशनाः:
कर्म (आज्ञार्थक क्रियायाः)
TypeNoun
Rootरशना- (प्रातिपदिक)
ओतhaving woven/fastened (in place)
ओत:
क्रियाविशेषण
TypeAdjective
Rootओत (कृदन्त; √वे/√वय् ‘वयने’ → ओत ‘woven/fastened’)
पिंशतadorn / fit / smooth (you all)!
पिंशत:
क्रिया
TypeVerb
Rootपिश् (धातु; ‘अलङ्कारे/संस्कार/घर्षणे’)
अष्टावन्धुरम्eight-yoked / having eight teams
अष्टावन्धुरम्:
कर्म (वहता इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootअष्टा- (संख्या) + वन्धुर- (प्रातिपदिक; ‘युग/वन्धुर’)
वहतcarry / convey (you all)!
वहत:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
अभितःon both sides, around
अभितः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभितः (अव्यय)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म (वहत इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)
येनby which
येन:
करण (अनयन् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ (अनयन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
अनयन्led, brought
अनयन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनी (धातु; उपसर्ग अनु-)
अभिtowards, unto
अभि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootअभि (अव्यय/उपसर्ग)
प्रियम्the dear (goal), the beloved
प्रियम्:
कर्म/गति-लक्ष्य (अभि सह)
TypeNoun/Adjective
Rootप्रिय- (प्रातिपदिक)