HomeRig VedaMandala 10Sukta 53Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.53

Rishi: Agni/Hotṛ-centered cycle (speaker representing the sacrificers seeking the true Hotṛ/Agni)
Devata: Vāc / the mantric power of the Hotṛ; also the collective of yajñiya beings (‘five peoples’)
Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

तदद्य वाचः प्रथमं मसीय येनासुराँ अभि देवा असाम । ऊर्जाद उत यज्ञियासः पञ्च जना मम होत्रं जुषध्वम् ॥

तद॒द्य वा॒चः प्र॑थ॒मं म॑सीय॒ येनासु॑राँ अ॒भि दे॒वा असा॑म । ऊर्जा॑द उ॒त य॑ज्ञियास॒: पञ्च॑ जना॒ मम॑ हो॒त्रं जु॑षध्वम् ॥

tád adyá vā́caḥ prathamáṃ masīya yéna ásurāṃ abhí devā́ asāma | ū́rjād utá yajñiyā́saḥ páñca janā́ máma hótraṃ juṣadhvam ||

Today may I measure out the first foundation of the Word, by which we, as gods, may confront and overcome the Asuric powers. O you who feed on the true strength and are worthy of sacrifice, O five peoples, take delight in my offering-word.

तत् । अ॒द्य । वा॒च । प्र॒थ॒मम् । म॒सी॒य॒ । येन॑ । असु॑रान् । अ॒भि । दे॒वाः । असा॑म । ऊर्ज॑ऽअदः । उ॒त । य॒ज्ञि॒या॒सः॒ । पञ्च॑ । ज॒नाः॒ । मम॑ । हो॒त्रम् । जु॒ष॒ध्व॒म् ॥तत् । अद्य । वाच । प्रथमम् । मसीय । येन । असुरान् । अभि । देवाः । असाम । ऊर्जअदः । उत । यज्ञियासः । पञ्च । जनाः । मम । होत्रम् । जुषध्वम् ॥tat | adya | vāca | prathamam | masīya | yena | asurān | abhi | devāḥ | asāma | ūrja-adaḥ | uta | yajñiyāsaḥ | pañca | janāḥ | mama | hotram | juṣadhvam

तत्that
तत्:
Karma (वाचः इत्यस्य विशेषणरूपेण/निर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
वाचःof speech
वाचः:
Sambandha (सम्बन्धः: ‘वाचः’ = of speech)
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्री) < वच्
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Karma (मसीय इत्यस्य कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रथम (विशेषण)
मसीयmay I measure/utter (apportion)
मसीय:
Kartā (अहं—अध्याहृतः)
TypeVerb
Rootमस् (धातु; ‘मसीय’ = विधिलिङ्/आशीर्लिङ् 1sg)
येनby which
येन:
Karaṇa (येन = by which/with which)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
असुरान्the Asuras
असुरान्:
Karma (अभि ... असाम इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootअसुर (पुं)
अभिtowards, against
अभि:
(क्रियाविशेषण) गत्यर्थ/अभिमुख्य
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā (असाम इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (पुं)
असाम(they) were/advanced (against)
असाम:
Kriyā (मुख्यक्रिया: ‘were/acted/advanced’)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) + आ- (उपसर्ग)
ऊर्जात्from strength, from nourishment
ऊर्जात्:
Apādāna (from strength/refreshment)
TypeNoun
Rootऊर्जा (स्त्री) < ऊर्ज्
उतand, also
उत:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
यज्ञियासःworthy of sacrifice, sacrificial
यज्ञियासः:
Kartā/Viśeṣaṇa (पञ्च जनाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (विशेषण) < यज्ञ
पञ्चfive
पञ्च:
Viśeṣaṇa (जनाः इत्यस्य)
TypeNumeral
Rootपञ्च (संख्या-अव्यय/विशेषण)
जनाःpeoples, tribes
जनाः:
Kartā (जुषध्वम् इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (पुं)
ममmy
मम:
Sambandha (होत्रम् इत्यस्य: my)
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
होत्रम्priestly office / invocation
होत्रम्:
Karma (जुषध्वम् इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootहोत्र (नपुं) < होतृ
जुषध्वम्accept, take pleasure in
जुषध्वम्:
Kriyā (आज्ञार्थ: accept/enjoy)
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)