HomeRig VedaMandala 10Sukta 52Mantra 6
Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 10.52

Rishi: Agni/Hotṛ narrative voice
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥

त्रीणि॑ श॒ता त्री स॒हस्रा॑ण्य॒ग्निं त्रिं॒शच्च॑ दे॒वा नव॑ चासपर्यन् । औक्ष॑न्घृ॒तैरस्तृ॑णन्ब॒र्हिर॑स्मा॒ आदिद्धोता॑रं॒ न्य॑सादयन्त ॥

trī́ṇi śatā́ trī́ sahásrāṇy agníṃ triṃśác ca devā́ náva cāsaparyan | áukṣan ghṛtáir ástṛṇan bárhir asmai ā́d íd dhótāraṃ ny àsādayanta ||

Three hundred and three thousand, and thirty and nine—the Gods served Agni. They anointed him with the clarified light and spread the sacred seat for him; then indeed they made the Hotṛ sit down—establishing the priest-flame firmly in the field of the work.

त्रीणि॑ । श॒ता । त्री । स॒हस्रा॑णि । अ॒ग्निम् । त्रिं॒शत् । च॒ । दे॒वाः । नव॑ । च॒ । अ॒स॒प॒र्य॒न् । औक्ष॑न् । घृ॒तैः । अस्तृ॑णन् । ब॒र्हिः । अ॒स्मै॒ । आत् । इत् । होता॑रम् । नि । अ॒सा॒द॒य॒न्त॒ ॥त्रीणि । शता । त्री । सहस्राणि । अग्निम् । त्रिंशत् । च । देवाः । नव । च । असपर्यन् । औक्षन् । घृतैः । अस्तृणन् । बर्हिः । अस्मै । आत् । इत् । होतारम् । नि । असादयन्त ॥trīṇi | śatā | trī | sahasrāṇi | agnim | triṃśat | ca | devāḥ | nava | ca | asaparyan | aukṣan | ghṛtaiḥ | astṛṇan | barhiḥ | asmai | āt | it | hotāram | ni | asādayanta

त्रीणिthree
त्रीणि:
विशेषण (कर्म/प्रमेय-सम्बन्धः) — ‘शतानि’ इत्यस्य
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
शतानिhundreds
शतानि:
कर्म (असपर्यन् इत्यस्य) — ‘(they) served/worshipped’
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
त्रीthree
त्री:
विशेषण — ‘सहस्राणि’ इत्यस्य (वेदे स्त्रीरूप-प्रयोगः)
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
कर्म (असपर्यन्) — ‘thousands (as offerings/acts)’
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म (असपर्यन्) — object of worship/service
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
त्रिंशत्thirty
त्रिंशत्:
कर्म (असपर्यन्) — ‘thirty (acts/offerings)’
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (असपर्यन्/औक्षन्/अस्तृणन्/न्यसादयन्त) — subject
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नवnine
नव:
कर्म (असपर्यन्) — ‘nine (acts/offerings)’
TypeAdjective (numeral)
Rootनव (संख्या-प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
असपर्यन्they served/worshipped
असपर्यन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसप्/सपर्य् (धातु; ‘to serve, worship, attend’)
औक्षन्they sprinkled/anointed
औक्षन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootउक्ष् (धातु; ‘to sprinkle, pour, anoint’)
घृतैःwith ghee
घृतैः:
करण (औक्षन्) — instrument/means
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
अस्तृणन्they strewed/spread
अस्तृणन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्तृ (धातु; ‘to strew, spread’)
बर्हिःthe sacrificial grass (barhis)
बर्हिः:
कर्म (अस्तृणन्) — what was spread
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
अस्मैfor him
अस्मै:
सम्प्रदान (अस्तृणन्/औक्षन्) — ‘for him’ (Agni)
TypePronoun
Rootअयम्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आत्then
आत्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआत् (अव्यय; ‘then, thereafter’)
इद्धोतारम्the kindled Hotṛ-priest (Agni as priest)
इद्धोतारम्:
कर्म (न्यसादयन्त) — whom they seated
TypeNoun (with participial qualifier)
Rootइद्ध (कृदन्त; √इन्ध् ‘to kindle’ → ‘kindled’) + होतृ (प्रातिपदिक)
निdown, into place
नि:
क्रियाविशेषण (न्यसादयन्त) — ‘down/into position’
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनि
असादयन्तthey seated/installed
असादयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootसादय् (णिजन्त; causative of √सद् ‘to sit’ → ‘to cause to sit/seat’)