HomeRig VedaMandala 10Sukta 50Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.50

Rishi: Unknown/varied in late indices for RV 10.50; commonly an Indra-stuti seer in Anukramaṇī (needs recension-specific confirmation)
Devata: Agni (Son of Force), as the impeller of the savanas and establisher of mantra/brahman in the rite
Chandas: Triṣṭubh (probable)

एता विश्वा सवना तूतुमा कृषे स्वयं सूनो सहसो यानि दधिषे । वराय ते पात्रं धर्मणे तना यज्ञो मन्त्रो ब्रह्मोद्यतं वचः ॥

ए॒ता विश्वा॒ सव॑ना तूतु॒मा कृ॑षे स्व॒यं सू॑नो सहसो॒ यानि॑ दधि॒षे । वरा॑य ते॒ पात्रं॒ धर्म॑णे॒ तना॑ य॒ज्ञो मन्त्रो॒ ब्रह्मोद्य॑तं॒ वच॑: ॥

etā́ víśvā sávanā tūtumā́ kṛṣe svayáṃ sū́no sahaso yā́ni dadhíṣe | várāya te pā́traṃ dhármaṇe tánā yajñó mántro bráhmodýataṃ vácaḥ ||

These indeed—all the Soma-pressings—you yourself impel for the work, O Son of Force, placing in us what is needed. For your choosing there is the vessel; for the law of right working there are the sacrifice, the mantra, the uplifted word of the brahman—raised to carry the truth-force.

ए॒ता । विश्वा॑ । सव॑ना । तू॒तु॒मा । कृ॒षे॒ । स्व॒यम् । सू॒नो॒ इति॑ । स॒ह॒सः॒ । यानि॑ । द॒धि॒षे । वरा॑य । ते॒ । पात्र॑म् । धर्म॑णे । तना॑ । य॒ज्ञः । मन्त्रः॒ । ब्रह्म॑ । उ॒त्ऽय॑तम् । वचः॑ ॥एता । विश्वा । सवना । तूतुमा । कृषे । स्वयम् । सूनो इति । सहसः । यानि । दधिषे । वराय । ते । पात्रम् । धर्मणे । तना । यज्ञः । मन्त्रः । ब्रह्म । उत्यतम् । वचः ॥etā | viśvā | savanā | tūtumā | kṛṣe | svayam | sūno iti | sahasaḥ | yāni | dadhiṣe | varāya | te | pātram | dharmaṇe | tanā | yajñaḥ | mantraḥ | brahma | ut-yatam | vacaḥ

ए॒ताthese (two)
ए॒ता:
Karma (यज्ञकर्मणि ‘एते’ = ‘एतानि’)
TypePronoun/Determiner
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वा॒all
विश्वा॒:
Karma (सवनानां विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
सव॑नाSoma-pressings; libations
सव॑ना:
Karma
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक) < √सु (to press, extract Soma)
तूतु॒माI vigorously impel/rouse
तूतु॒मा:
Kriyā (मुख्यक्रिया) — ‘I rouse/impel’
TypeVerb
Root√तु (to be strong/overpower; intens.)
कृ॑षेI draw/bring
कृ॑षे:
Kriyā (सहक्रिया) — ‘I draw/bring’
TypeVerb
Root√कृष् (to draw/drag; also ‘to plough’)
स्व॒यम्by oneself; oneself
स्व॒यम्:
Adverbial (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
सू॑नोO son
सू॑नो:
Sambodhana (सम्बोधनम्)
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
सहसो॒of strength/might
सहसो॒:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः) — ‘of might’
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
यानि॑which; whatever (things)
यानि॑:
Karma (दधिषे इत्यस्य) / Relative
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दधि॒षेyou place; you bestow
दधि॒षे:
Kriyā — ‘you place/establish’
TypeVerb
Root√धा (to place, set)
वरा॑यfor a boon; for choosing
वरा॑य:
Sampradāna (प्रयोजन/लाभार्थ) — ‘for the choice/boon’
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक) < √वृ (to choose)
ते॒your
ते॒:
Sambandha (सम्बन्धः) — ‘your’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पात्रम्॒vessel; receptacle
पात्रम्॒:
Karma (यज्ञोद्यतं वचः इत्यस्य लक्ष्य/उपकरण-भावः) / Object
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
धर्म॑णे॒for dharma; for the rite/order
धर्म॑णे॒:
Sampradāna/Prayojana — ‘for sustaining order/rite’
TypeNoun
Rootधर्मणि/धर्मन् (प्रातिपदिक) < √धृ (to hold, sustain)
तना॑in due order; continuously
तना॑:
Adverbial
TypeIndeclinable
Rootतना (अव्यय/निपात; ‘in due course/continuously/according to the thread’)
य॒ज्ञःthe sacrifice
य॒ज्ञः:
Kartā (समुच्चित-कर्तृसमासः) — ‘the sacrifice’
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज् (to worship, sacrifice)
मन्त्रः॒the sacred formula
मन्त्रः॒:
Kartā (समुच्चितः)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) < √मन् (to think)
ब्रह्मthe holy utterance; sacred power
ब्रह्म:
Kartā (समुच्चितः)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) < √बृह् (to grow, expand)
उद्य॑तम्raised; uplifted; set forth
उद्य॑तम्:
Karma-viśeṣaṇa (वचसः विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Rootउद्-√यम् (to raise, lift) → उद्यत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
वचःspeech; utterance
वचः:
Karma (उद्यतम् इत्यस्य) / Object
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक) < √वच् (to speak)