HomeRig VedaMandala 10Sukta 50Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.50

Rishi: Unknown/varied in late indices for RV 10.50; commonly an Indra-stuti seer in Anukramaṇī (needs recension-specific confirmation)
Devata: Indra (with epithet Viśvānara/Viśvabhū)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

प्र वो महे मन्दमानायान्धसोऽर्चा विश्वानराय विश्वाभुवे । इन्द्रस्य यस्य सुमखं सहो महि श्रवो नृम्णं च रोदसी सपर्यतः ॥

प्र वो॑ म॒हे मन्द॑माना॒यान्ध॒सोऽर्चा॑ वि॒श्वान॑राय विश्वा॒भुवे॑ । इन्द्र॑स्य॒ यस्य॒ सुम॑खं॒ सहो॒ महि॒ श्रवो॑ नृ॒म्णं च॒ रोद॑सी सप॒र्यत॑: ॥

prá vo mahé mándamānāyā́ndhaso ’rcā́ viśvā́narāya viśvā́-bhuve | índrasya yásya sú-makhaṃ sáho máhi śrávo nṛ́mṇaṃ ca ródasī saparyátaḥ ||

Forth to you I chant for the great one, gladdened with the pressed delight—Viśvānara, the universal becoming. Indra’s power, whose happy rapture is mighty, whose hearing-fame and heroic force the two worlds serve and cherish.

प्र । वः॒ । म॒हे । मन्द॑मानाय । अन्ध॑सः । अर्च॑ । वि॒श्वान॑राय । वि॒श्व॒ऽभुवे॑ । इन्द्र॑स्य । यस्य॑ । सुऽम॑खम् । सहः॑ । महि॑ । श्रवः॑ । नृ॒म्णम् । च॒ । रोद॑सी॒ इति॑ । स॒प॒र्यतः॑ ॥प्र । वः । महे । मन्दमानाय । अन्धसः । अर्च । विश्वानराय । विश्वभुवे । इन्द्रस्य । यस्य । सुमखम् । सहः । महि । श्रवः । नृम्णम् । च । रोदसी इति । सपर्यतः ॥pra | vaḥ | mahe | mandamānāya | andhasaḥ | arca | viśvānarāya | viśva-bhuve | indrasya | yasya | su-makham | sahaḥ | mahi | śravaḥ | nṛmṇam | ca | rodasī iti | saparyataḥ

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग) अथवा प्र (अव्यय)
वःto you (pl.)
वः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
महेto the great (one)
महे:
Sampradāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootमह् (प्रातिपदिक: महत्)
मन्दमानायto (him) exulting / becoming glad
मन्दमानाय:
Sampradāna
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootमन्द् (धातु) → मन्दमान (वर्तमान कृदन्त)
अन्धसःof the soma-juice
अन्धसः:
Apādāna (स्रोत/उत्पत्ति) / सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअन्धस्
अर्चा(I) sing/praise
अर्चा:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च्
विश्वानरायto Vaiśvānara
विश्वानराय:
Sampradāna
TypeNoun (deity epithet)
Rootविश्वानर (प्रातिपदिक)
विश्वाभुवेto the all-existing / all-becoming (one)
विश्वाभुवे:
Sampradāna
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्वाभू (प्रातिपदिक: विश्वा-भू ‘all-becoming/all-pervading’)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootइन्द्र
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypeRelative pronoun
Rootयद् (यः)
सुमखम्good/auspicious might (or: good sacrifice/rite)
सुमखम्:
Karma (विशेष्य-सम्बन्ध) / सम्बन्ध
TypeAdjective/Noun
Rootसु-मख (प्रातिपदिक)
सहःmight, power
सहः:
Kartā (स्तुत्य-गुणः) / विषय
TypeNoun
Rootसहस्
महिgreatly, mightily
महि:
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootमह् (अव्यय/विशेषण-रूप)
श्रवःfame, glory
श्रवः:
Kartā/विषय
TypeNoun
Rootश्रवस्
नृम्णम्manly vigor, heroic strength
नृम्णम्:
Kartā/विषय
TypeNoun
Rootनृम्ण
and
:
TypeIndeclinable
Root
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Kartā (सपर्यतः इत्यस्य कर्तृ)
TypeNoun (dual)
Rootरोदसी (द्यावापृथिव्यौ)
सपर्यतःworshipping, honoring
सपर्यतः:
Kartā
TypeParticiple
Rootसपर्य्