HomeRig VedaMandala 10Sukta 49Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.49

Rishi: As RV 10.49 (same hymn unit)
Devata: Indra (in solar relation)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अहं सूर्यस्य परि याम्याशुभिः प्रैतशेभिर्वहमान ओजसा । यन्मा सावो मनुष आह निर्णिज ऋधक्कृषे दासं कृत्व्यं हथैः ॥

अ॒हं सूर्य॑स्य॒ परि॑ याम्या॒शुभि॒: प्रैत॒शेभि॒र्वह॑मान॒ ओज॑सा । यन्मा॑ सा॒वो मनु॑ष॒ आह॑ नि॒र्णिज॒ ऋध॑क्कृषे॒ दासं॒ कृत्व्यं॒ हथै॑: ॥

ahaṃ sū́ryasya pári yāmy āśúbhiḥ práitaśebhir váhamāna ójasā | yán mā sā́vo mánuṣa ā́ha nírṇije ṛ́dhak kṛ́ṣe dā́saṃ kṛ́tvyaṃ háthaiḥ ||

I move around the Sun, borne by swift powers, drawn by the bright steeds, carried by might. When the human impeller calls me for the revealing splendour, I separate out and crush the hostile dark force, the one fit to be made powerless, by decisive blows.

अ॒हम् । सूर्य॑स्य । परि॑ । या॒मि॒ । आ॒शुऽभिः । प्र । ए॒त॒शेभिः । वह॑मानः । ओज॑सा । यत् । मा॒ । सा॒वः । मनु॑षः । आह॑ । निः॒ऽनिजे॑ । ऋध॑क् । कृ॒षे॒ । दासम् । कृत्व्य॑म् । हथैः॑ ॥अहम् । सूर्यस्य । परि । यामि । आशुभिः । प्र । एतशेभिः । वहमानः । ओजसा । यत् । मा । सावः । मनुषः । आह । निःनिजे । ऋधक् । कृषे । दासम् । कृत्व्यम् । हथैः ॥aham | sūryasya | pari | yāmi | āśu-bhiḥ | pra | etaśebhiḥ | vahamānaḥ | ojasā | yat | mā | sāvaḥ | manuṣaḥ | āha | niḥ-nije | ṛdhak | kṛṣe | dāsam | kṛtvyam | hathaiḥ

अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
अधिकारण/दिशा-सम्बन्ध (परितः)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
यामिI go / I move
यामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
आशुभिःwith the swift (ones)
आशुभिः:
करण
TypeAdjective (used substantively)
Rootआशु (प्रातिपदिक)
प्रैतशेभिःwith the prai­taśa (steeds)
प्रैतशेभिः:
करण
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootप्रैतश (प्रातिपदिक; ‘dappled/bright’—esp. of horses)
वहमानःbeing borne / riding
वहमानः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Rootवह् (धातु) + शानच्
ओजसाwith might / by strength
ओजसा:
करण
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
कर्म (यद्-तद् सम्बन्ध)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सावःthe incitement / impulse
सावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसाव (प्रातिपदिक; ‘impulsion/instigation’, also ‘pressing/drive’)
मनुषःof Manu / of man
मनुषः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक) → मनुष (वृत्त्यन्त)
आहsaid
आह:
क्रिया
TypeVerb
Rootअह्/आह् (धातु; ‘to say’)
निर्णिजःof the covering/armour
निर्णिजः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनिर्णिज् (प्रातिपदिक; ‘garment/armour, covering, splendour’)
ऋधक्apart, separately
ऋधक्:
अधिकारण (रीत्या)
TypeIndeclinable
Rootऋधक् (अव्यय)
कृषेI make / I do
कृषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु; ‘to do/make’)
दासम्a Dāsa / enemy
दासम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
कृत्व्यम्to be done / fit to be made (subdued)
कृत्व्यम्:
कर्म (विशेषण)
TypeVerbal adjective (gerundive)
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (भाव्य/कर्तव्य)
हथैःwith blows / with weapons
हथैः:
करण
TypeNoun
Rootहथ (प्रातिपदिक; ‘blow/weapon, stroke’)