HomeRig VedaMandala 10Sukta 49Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.49

Rishi: Indra (self-proclaiming voice), hymn 10.49 is a prominent Indra-ātmastuti
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)

अहं दां गृणते पूर्व्यं वस्वहं ब्रह्म कृणवं मह्यं वर्धनम् । अहं भुवं यजमानस्य चोदितायज्वनः साक्षि विश्वस्मिन्भरे ॥

अ॒हं दां॑ गृण॒ते पूर्व्यं॒ वस्व॒हं ब्रह्म॑ कृणवं॒ मह्यं॒ वर्ध॑नम् । अ॒हं भु॑वं॒ यज॑मानस्य चोदि॒ताय॑ज्वनः साक्षि॒ विश्व॑स्मि॒न्भरे॑ ॥

aháṃ dā́ṃ gṛṇaté pū́rvyaṃ vásv aháṃ bráhma kṛṇavaṃ máhyaṃ várdhanam | aháṃ bhuvaṃ yájamānasya coditā́yájvanaḥ sākṣí víśvasmin bháre ||

I give the ancient plenitude to the one who chants; I make for myself the Brahman—an increase. I become the impeller of the sacrificer, and the witness of the one who does not sacrifice, in every bringing of the burden.

अ॒हम् । दा॒म् । गृ॒ण॒ते । पूर्व्य॑म् । वसु॑ । अ॒हम् । ब्रह्म॑ । कृ॒ण॒व॒म् । मह्य॑म् । वर्ध॑नम् । अ॒हम् । भु॒व॒म् । यज॑मानस्य । चो॒दि॒ता । अय॑ज्वनः । सा॒क्षि॒ । विश्व॑स्मिन् । भरे॑ ॥अहम् । दाम् । गृणते । पूर्व्यम् । वसु । अहम् । ब्रह्म । कृणवम् । मह्यम् । वर्धनम् । अहम् । भुवम् । यजमानस्य । चोदिता । अयज्वनः । साक्षि । विश्वस्मिन् । भरे ॥aham | dām | gṛṇate | pūrvyam | vasu | aham | brahma | kṛṇavam | mahyam | vadharnam | aham | bhuvam | yajamānasya | coditā | ayajvanaḥ | sākṣi | viśvasmin | bhare

अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दाम्the giver
दाम्:
कर्तृ (अहम्-समनाधिकरण विशेषण)
TypeNoun (agentive epithet)
Rootदा (धातु) → दामन्/दाम (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘दाता/दानशील’)
गृणते(to him) who praises / praises
गृणते:
TypeVerb
Rootगॄ/गृ (स्तुति-धातु) → गृण्
पूर्व्यम्ancient, primeval
पूर्व्यम्:
कर्म (कृणवं/भुवम् इत्यादि क्रियापदस्य विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक)
वसुःa benefactor; good (wealth)
वसुः:
कर्तृ (अहम्-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्रह्मsacred utterance; hymn/prayer
ब्रह्म:
कर्म
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
कृणवम्I made / I fashioned
कृणवम्:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
मह्यम्for me
मह्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वर्धनम्increase; strengthening
वर्धनम्:
कर्म (कृणवम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवर्धन (प्रातिपदिक; वर्ध्-धातोः)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भुवम्I became / I was
भुवम्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
यजमानस्यof the sacrificer
यजमानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; यज्-धातोः वर्तमान-कृदन्त)
चोदितायfor the impelled/urged (one)
चोदिताय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (past passive participle used substantively)
Rootचोदित (प्रातिपदिक; चुद्-धातोः क्त)
अयज्वनःof the non-sacrificer
अयज्वनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअयज्वन् (प्रातिपदिक; नञ्-पूर्वकः ‘यज्वन्’)
साक्षिwitness
साक्षि:
कर्तृ (अहम्-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootसाक्षिन् (प्रातिपदिक)
विश्वस्मिन्in every / in the whole
विश्वस्मिन्:
अधिकरण
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भरेin the battle; in the contest
भरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootभर (प्रातिपदिक; ‘संघर्ष/युद्ध/संभार’)