HomeRig VedaMandala 10Sukta 48Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.48

Devata: Indra (self-proclamation; victory over opponents)

अहमेताञ्छाश्वसतो द्वाद्वेन्द्रं ये वज्रं युधयेऽकृण्वत । आह्वयमानाँ अव हन्मनाहनं दृळ्हा वदन्ननमस्युर्नमस्विनः ॥

अ॒हमे॒ताञ्छाश्व॑सतो॒ द्वाद्वेन्द्रं॒ ये वज्रं॑ यु॒धयेऽकृ॑ण्वत । आ॒ह्वय॑मानाँ॒ अव॒ हन्म॑नाहनं दृ॒ळ्हा वद॒न्नन॑मस्युर्नम॒स्विन॑: ॥

ahám etā́ñ chā́śvasato dvā́dvā índraṃ yé vájraṃ yudhā́ye ’kṛṇvata | ā́hvayamānāṃ áva hánmanā ahanaṃ dṛḷhā́ vádann ánamasyur namasvínaḥ ||

I struck down these enduring ones, two by two, who made the thunder-force into a weapon for battle against Indra. Even as they called on me, I smote them with the jaw of power; speaking firmly, the reverent one does not bow to the arrogant.

अ॒हम् । ए॒तान् । शाश्व॑सतः । द्वाऽद्वा॑ । इन्द्र॑म् । ये । वज्र॑म् । यु॒धये॑ । अकृ॑ण्वत । आ॒ऽह्वय॑मानान् । अव॑ । हन्म॑ना । अ॒ह॒न॒म् । दृ॒ळ्हा । वद॑न् । अन॑मस्युः । न॒म॒स्विनः॑ ॥अहम् । एतान् । शाश्वसतः । द्वाद्वा । इन्द्रम् । ये । वज्रम् । युधये । अकृण्वत । आह्वयमानान् । अव । हन्मना । अहनम् । दृळ्हा । वदन् । अनमस्युः । नमस्विनः ॥aham | etān | śāśvasataḥ | dvādvā | indram | ye | vajram | yudhaye | akṛṇvata | āhvayamānān | ava | hanmanā | ahanam | dṛḷhā | vadan | anamasyuḥ | namasvinaḥ

अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एतान्these
एतान्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शाश्वसतःeverlasting, perpetual
शाश्वसतः:
कर्म (एतान् इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक)
द्वाtwo
द्वा:
कर्म (एतान् इत्यस्य संख्या)
TypeNumeral
Rootद्वा (संख्याशब्द)
द्वाtwo (and two)
द्वा:
कर्म (पुनरुक्त्या ‘द्वौ द्वौ’ = ‘two and two / in pairs’)
TypeNumeral
Rootद्वा (संख्याशब्द)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
कर्तृ (अकृण्वत इत्यस्य)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
कर्म (अकृण्वत इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
युधयेfor battle
युधये:
सम्प्रदान (प्रयोजन-दत्तिः)
TypeNoun (purpose-dative)
Rootयुध् (धातु) → युधि (प्रातिपदिक/भाव) / युध्- (कृदन्त-भाव)
अकृण्वतthey made, fashioned
अकृण्वत:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
आह्वयमानान्calling upon (him), invoking
आह्वयमानान्:
कर्म (हन्मि/हनम् इत्यस्य)
TypeParticiple
Rootआ-ह्वे (धातु) → आह्वयमान (वर्तमान-कृदन्त, शतृ/शानच्)
अवdown, away
अव:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
हन्मनाwith a slaying-weapon / with the means of smiting
हन्मना:
करण
TypeNoun
Rootहन्मन् (प्रातिपदिक; ‘slaying/weapon’)
अहनम्a slaying, slaughter
अहनम्:
कर्म (अव-हन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootहन् (धातु) → अहन (कृदन्त/नाम; ‘slaying’)
दृळ्हाःthe firm/strong (ones)
दृळ्हाः:
कर्तृ (वदन् इत्यस्य; ‘they, the firm ones’)
TypeAdjective
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; ‘firm, strong’)
वदन्speaking
वदन्:
कर्तृ-विशेषण (अहम्/इन्द्रः इत्यादि सन्दर्भे ‘speaking’)
TypeParticiple
Rootवद् (धातु) → वदन्त् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
अनमस्युःnot reverencing, irreverent
अनमस्युः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootनम् (धातु) → नमस्यु (इच्छार्थक/प्रवृत्त्यर्थक विशेषण)
नमस्विनःthe reverent (worshippers)
नमस्विनः:
कर्तृ (अन्त्यपादे विरोध-युग्मम्: ‘irreverent vs reverent’)
TypeNoun/Adjective
Rootनमस् + विन् (प्रातिपदिक; ‘reverent, worshipper’)