HomeRig VedaMandala 10Sukta 45Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.45

Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (likely)

विश्वस्य केतुर्भुवनस्य गर्भ आ रोदसी अपृणाज्जायमानः । वीळुं चिदद्रिमभिनत्परायञ्जना यदग्निमयजन्त पञ्च ॥

विश्व॑स्य के॒तुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः । वी॒ळुं चि॒दद्रि॑मभिनत्परा॒यञ्जना॒ यद॒ग्निमय॑जन्त॒ पञ्च॑ ॥

víśvasya ketúr bhúvanasya gárbha ā́ rodasī apṛṇāj jā́yamānaḥ | vīḷúṃ cid ádrim abhinat parā́yan jánā yád agním áyajanta páñca ||

The beacon of all, the womb of the world, as he is born he fills the two worlds. He cleaves even the strong rock as he goes forth—when the five peoples offered sacrifice to Agni.

विश्व॑स्य । के॒तुः । भुव॑नस्य । गर्भः॑ । आ । रोद॑सी॒ इति॑ । अ॒पृ॒णा॒त् । जाय॑मानः । वी॒ळुम् । चि॒त् । अद्रि॑म् । अ॒भि॒न॒त् । प॒रा॒ऽयन् । जनाः॑ । यत् । अ॒ग्निम् । अय॑जन्त । पञ्च॑ ॥विश्वस्य । केतुः । भुवनस्य । गर्भः । आ । रोदसी इति । अपृणात् । जायमानः । वीळुम् । चित् । अद्रिम् । अभिनत् । परायन् । जनाः । यत् । अग्निम् । अयजन्त । पञ्च ॥viśvasya | ketuḥ | bhuvanasya | garbhaḥ | ā | rodasī iti | apṛṇāt | jāyamānaḥ | vīḷum | cit | adrim | abhinat | parāyan | janāḥ | yat | agni m | ayajanta | pañca

विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (genitival relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व
केतुःbanner; sign; light/beam
केतुः:
Kartā (subject)
TypeNoun
Rootकेतु
भुवनस्यof the world; of existence
भुवनस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootभुवन
गर्भःembryo; womb; inner core
गर्भः:
Kartā (in apposition to केतुः)
TypeNoun
Rootगर्भ
towards; unto; completely
:
TypePreverb/Indeclinable
Root
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma (object)
TypeNoun
Rootरोदसी (dual stem of rodas)
अपृणात्filled
अपृणात्:
Kriyā (verbal action)
TypeVerb
Root√पॄ (पृणाति) / √पॄ (to fill)
जायमानःbeing born
जायमानः:
Kartā (agent, agreeing with केतुः/गर्भः)
TypeParticiple
Root√जन् (to be born) + शानच्
वीळुम्enclosure; stronghold
वीळुम्:
Karma (object)
TypeNoun
Rootवीळु
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable particle
Rootचित्
अद्रिम्rock; mountain
अद्रिम्:
Karma (object)
TypeNoun
Rootअद्रि
अभिनत्smashed; struck down
अभिनत्:
Kriyā (verbal action)
TypeVerb
Root√नद्/√नत् (to strike/press down; Vedic: to smite, pierce) with अभि-
परायन्going forth; advancing
परायन्:
Kartā (agent, agreeing with the subject)
TypeParticiple
Root√इ (to go) with परा-
जनाःpeople
जनाः:
Kartā (subject of यजन्त)
TypeNoun
Rootजन
यत्which; that (which)
यत्:
Karma (object of यजन्त; correlates with an implied तत्)
TypeRelative pronoun
Rootयद्
अग्निम्Agni; fire
अग्निम्:
Karma (apposition to यत्)
TypeNoun
Rootअग्नि
अयजन्तthey worshipped; they sacrificed
अयजन्त:
Kriyā (verbal action)
TypeVerb
Root√यज् (to worship, sacrifice)
पञ्चfive
पञ्च:
Viśeṣaṇa (attribute of जनाः)
TypeNumeral
Rootपञ्च