HomeRig VedaMandala 10Sukta 45Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.45

Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (likely)

समुद्रे त्वा नृमणा अप्स्वन्तर्नृचक्षा ईधे दिवो अग्न ऊधन् । तृतीये त्वा रजसि तस्थिवांसमपामुपस्थे महिषा अवर्धन् ॥

स॒मु॒द्रे त्वा॑ नृ॒मणा॑ अ॒प्स्व१॒॑न्तर्नृ॒चक्षा॑ ईधे दि॒वो अ॑ग्न॒ ऊध॑न् । तृ॒तीये॑ त्वा॒ रज॑सि तस्थि॒वांस॑म॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षा अ॑वर्धन् ॥

samudré tvā nṛmánā apsv àntar nṛcákṣā īdhe divó agna ū́dhan | tṛtī́ye tvā rájasi tasthivā́ṃsam apā́m upásthe mahiṣā́ avardhan ||

In the ocean-waters the human will kindles thee within; O Agni, thou art the udder of heaven, seen by the seer-sight. In the third realm of the midspace, standing firm, in the lap of the waters the great ones increase thee.

स॒मु॒द्रे । त्वा॒ । नृ॒ऽमनाः॑ । अ॒प्ऽसु । अ॒न्तः । नृ॒ऽचक्षाः॑ । ई॒धे॒ । दि॒वः । अ॒ग्ने॒ । ऊध॑न् । तृ॒तीये॑ । त्वा॒ । रज॑सि । त॒स्थि॒ऽवांस॑म् । अ॒पाम् । उ॒पऽस्थे॑ । म॒हि॒षाः । अ॒व॒र्ध॒न् ॥समुद्रे । त्वा । नृमनाः । अप्सु । अन्तः । नृचक्षाः । ईधे । दिवः । अग्ने । ऊधन् । तृतीये । त्वा । रजसि । तस्थिवांसम् । अपाम् । उपस्थे । महिषाः । अवर्धन् ॥samudre | tvā | nṛ-manāḥ | ap-su | antaḥ | nṛ-cakṣāḥ | īdhe | divaḥ | agne | ūdhan | tṛtīye | tvā | rajasi | tasthi-vāṃsam | apām | upa-sthe | mahiṣāḥ | avardhan

समुद्रेin the ocean
समुद्रे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou (Agni)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नृमणाःmen (the man-minded/heroic ones)
नृमणाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनृमणा (प्रातिपदिक; नृ + मना)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अन्तःwithin
अन्तः:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
नृचक्षाःmen-seeing ones (seers/men with vision)
नृचक्षाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनृचक्षा (प्रातिपदिक; नृ + चक्षस्/चक्षा)
ईधेis kindled / is kindled for
ईधे:
TypeVerb
Rootइध् (धातु)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव् ‘sky, heaven’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ऊधन्udder; swelling source (of nourishment)
ऊधन्:
कर्म (उपमान/विशेष्य-रूपेण)
TypeNoun
Rootऊधन् (प्रातिपदिक)
तृतीयेin the third
तृतीये:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रजसिin the region/space (rajas)
रजसि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
तस्थिवांसम्standing / having stood
तस्थिवांसम्:
कर्म
TypeParticiple
Rootस्था (धातु) → तस्थिवांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; परिपूर्ण/परफेक्ट्-भागवत्)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap/bosom
उपस्थे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
महिषाःbuffaloes; mighty ones
महिषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
अवर्धन्they increased / made grow
अवर्धन्:
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)