HomeRig VedaMandala 10Sukta 44Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.44

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; needs metrical confirmation)

सुष्ठामा रथः सुयमा हरी ते मिम्यक्ष वज्रो नृपते गभस्तौ । शीभं राजन्त्सुपथा याह्यर्वाङ्वर्धाम ते पपुषो वृष्ण्यानि ॥

सु॒ष्ठामा॒ रथ॑: सु॒यमा॒ हरी॑ ते मि॒म्यक्ष॒ वज्रो॑ नृपते॒ गभ॑स्तौ । शीभं॑ राजन्त्सु॒पथा या॑ह्य॒र्वाङ्वर्धा॑म ते प॒पुषो॒ वृष्ण्या॑नि ॥

suṣṭhāmā́ ráthaḥ su-yámā hárī te mimyákṣa vájro nṛpate gábhastau | śībháṃ rājann su-páthā yāhy arvā́ṅ vardhā́ma te papúṣo vṛ́ṣṇyāni ||

Well-founded is your chariot, well-guided your two steeds; your thunderbolt is set firm in your grasp, O lord of men. Come swiftly, O king, by the good paths toward us; we increase your heroic powers as you drink.

सु॒ऽस्थामा॑ । रथः॑ । सु॒ऽयमा॑ । हरी॒ इति॑ । ते॒ । मि॒म्यक्ष॑ । वज्रः॑ । नृ॒ऽप॒ते॒ । गभ॑स्तौ । शीभ॑म् । रा॒ज॒न् । सु॒ऽपथा॑ । आ । या॒हि॒ । अ॒र्वाङ् । वर्धा॑म । ते॒ । प॒पुषः॑ । वृष्ण्या॑नि ॥सुस्थामा । रथः । सुयमा । हरी इति । ते । मिम्यक्ष । वज्रः । नृपते । गभस्तौ । शीभम् । राजन् । सुपथा । आ । याहि । अर्वाङ् । वर्धाम । ते । पपुषः । वृष्ण्यानि ॥su-sthāmā | rathaḥ | su-yamā | harī iti | te | mimyakṣa | vajraḥ | nṛ-pate | gabhastau | śībham | rājan | su-pathā | ā | yāhi | arvāṅ | vardhāma | te | papuṣaḥ | vṛṣṇyāni

सु॒ष्ठामा॒well-standing, firmly set
सु॒ष्ठामा॒:
Kartā (रथः-सम्बद्धः)
TypeAdjective
Rootसु- + स्थामन् (प्रातिपदिक) < √स्था
रथःthe chariot
रथः:
Kartā
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
सु॒यमा॒well-reined, well-controlled
सु॒यमा॒:
Kartā (हरी-सम्बद्धः)
TypeAdjective
Rootसु- + यम (प्रातिपदिक) < √यम्
हरीthe two bay steeds
हरी:
Kartā
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मिम्यक्षhas become ready/has been set (in place)
मिम्यक्ष:
Kriyā
TypeVerb
Root√म्यक्स्/म्यच् (वेदिक; ‘to be fixed/firm, to be set in motion/ready’)
वज्रःthe thunderbolt
वज्रः:
Kartā (मिम्यक्ष इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
नृपतेO lord of men
नृपते:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
गभस्तौin the hand/grasp
गभस्तौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगभस्ति (प्रातिपदिक)
शीभम्swiftly
शीभम्:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeAdverb (indeclinable use of neut. acc.)
Rootशीभ (प्रातिपदिक)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
सुपथाby a good path
सुपथा:
Karaṇa
TypeAdverbial (instr.)
Rootसु- + पथ (प्रातिपदिक)
याहिgo
याहि:
Kriyā
TypeVerb
Root√या
अर्वाङ्hither, toward us
अर्वाङ्:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeIndeclinable/Adverb
Rootअर्वाञ्च् (प्रातिपदिक)
वर्धामmay I increase / strengthen
वर्धाम:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृध्
तेfor you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पपुषःof you who have drunk (Soma)
पपुषः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeParticiple (perfect) used adjectivally
Root√पा (पिबति) → पपुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
वृष्ण्यानिmanly powers, heroic strengths
वृष्ण्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootवृष्ण्य (प्रातिपदिक) < वृषन्