HomeRig VedaMandala 10Sukta 44Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.44

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; needs metrical confirmation)

आ यात्विन्द्रः स्वपतिर्मदाय यो धर्मणा तूतुजानस्तुविष्मान् । प्रत्वक्षाणो अति विश्वा सहांस्यपारेण महता वृष्ण्येन ॥

आ या॒त्विन्द्र॒: स्वप॑ति॒र्मदा॑य॒ यो धर्म॑णा तूतुजा॒नस्तुवि॑ष्मान् । प्र॒त्व॒क्षा॒णो अति॒ विश्वा॒ सहां॑स्यपा॒रेण॑ मह॒ता वृष्ण्ये॑न ॥

ā́ yātvíndraḥ svápatiḥ mádāya yó dhármaṇā tūtujānás túviṣmān | prá-tvakṣāṇó áti víśvā sáhāṃsy apāréṇa mahatā́ vṛ́ṣṇyena ||

Let Indra come—lord of his own mastery—for the ecstasy; he who by the right law rushes forward in his mighty force, surpassing all resistances by an immeasurable, vast heroic power.

आ । या॒तु॒ । इन्द्रः॑ । स्वऽप॑तिः । मदा॑य । यः । धर्म॑णा । तू॒तु॒जा॒नः । तुवि॑ष्मान् । प्र॒ऽत्व॒क्षा॒णः । अति॑ । विश्वा॑ । सहां॑सि । अ॒पा॒रेण॑ । म॒ह॒ता । वृष्ण्ये॑न ॥आ । यातु । इन्द्रः । स्वपतिः । मदाय । यः । धर्मणा । तूतुजानः । तुविष्मान् । प्रत्वक्षाणः । अति । विश्वा । सहांसि । अपारेण । महता । वृष्ण्येन ॥ā | yātu | indraḥ | sva-patiḥ | madāya | yaḥ | dharmaṇā | tūtujānaḥ | tuviṣmān | pra-tvakṣāṇaḥ | ati | viśvā | sahāṃsi | apāreṇa | mahatā | vṛṣṇyena

hither, towards (preverb: ‘to, hither’)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
यातुlet (him) come
यातु:
(वाक्यक्रिया)
TypeVerb
Rootया (गत्यर्थे)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
स्वपतिःlord of one’s own (wealth/house), own master
स्वपतिः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootस्वपति (प्रातिपदिक; स्व + पति)
मदायfor exhilaration, for intoxication (of soma/joy)
मदाय:
Sampradāna / प्रयोजन (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (यः… सः इन्द्रः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धर्मणाby (his) law/ordinance, by established order
धर्मणा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक)
तूतुजानःimpelling, driving on, rushing
तूतुजानः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootतुद् (तुदति; ‘to strike, impel’)
तुविष्मान्very mighty, powerful
तुविष्मान्:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतुविष्मन्त् (प्रातिपदिक; ‘mighty, powerful’)
प्रत्वक्षाणःpressing forward/being vigorous in front, advancing strongly
प्रत्वक्षाणः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootप्र + त्वक्ष् (धातु; ‘to be strong/active, to hasten’; Vedic) / त्वक्षन्- (kṛdanta base)
अतिbeyond, over
अति:
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (अतिक्रम्य-वस्तु)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
सहांसिstrengths, mighty powers, resistances
सहांसि:
Karma
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक; ‘strength, might’)
अपारेणwith boundless, limitless (power)
अपारेण:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअपार (प्रातिपदिक; a- + पार ‘far shore’)
महताwith great (power)
महता:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
वृष्ण्येनwith manly vigor, with heroic strength
वृष्ण्येन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवृष्ण्य (प्रातिपदिक; ‘manly vigor, virile might’)