HomeRig VedaMandala 10Sukta 43Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.43

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

अच्छा म इन्द्रं मतयः स्वर्विदः सध्रीचीर्विश्वा उशतीरनूषत । परि ष्वजन्ते जनयो यथा पतिं मर्यं न शुन्ध्युं मघवानमूतये ॥

अच्छा॑ म॒ इन्द्रं॑ म॒तय॑: स्व॒र्विद॑: स॒ध्रीची॒र्विश्वा॑ उश॒तीर॑नूषत । परि॑ ष्वजन्ते॒ जन॑यो॒ यथा॒ पतिं॒ मर्यं॒ न शु॒न्ध्युं म॒घवा॑नमू॒तये॑ ॥

ácchā ma índraṃ matáyaḥ svàr-vidaḥ sadhrī́cīr víśvā uśatī́r anūṣata | pári ṣvajante jánayo yáthā pátiṃ máryaṃ ná śundhyúṃ maghávānam ūtáye ||

Toward Indra my thoughts—finders of the Sun-world—have cried out, all united and desirous. They clasp him as women clasp a beloved husband, as to a radiant bridegroom: the Bounteous One, for help in the march of the soul.

अच्छ॑ । मे॒ । इन्द्र॑म् । म॒तयः॑ । स्वः॒ऽविदः॑ । स॒ध्रीचीः॑ । विश्वाः॑ । उ॒श॒तीः । अ॒नू॒ष॒त॒ । परि॑ । स्व॒ज॒न्ते॒ । जन॑यः । यथा॑ । पति॑म् । मर्य॑म् । न । शु॒न्ध्युम् । म॒घऽवा॑नम् । ऊ॒तये॑ ॥अच्छ । मे । इन्द्रम् । मतयः । स्वःविदः । सध्रीचीः । विश्वाः । उशतीः । अनूषत । परि । स्वजन्ते । जनयः । यथा । पतिम् । मर्यम् । न । शुन्ध्युम् । मघवानम् । ऊतये ॥accha | me | indram | matayaḥ | svaḥ-vidaḥ | sadhrīcīḥ | viśvāḥ | uśatīḥ | anūṣata | pari | svajante | janayaḥ | yathā | patim | maryam | na | śundhyum | magha-vānam | ūtaye

अच्छाtowards
अच्छा:
Adhikaraṇa (गत्यर्थे दिशानिर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअञ्च् (गत्यर्थ) / अव्यय-प्रयोग
मेfor me / my
मे:
Sampradāna (हितार्थे) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मतयःthoughts, hymnic inspirations
मतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक) < √मन् ‘to think’
स्वर्विदःfinding heaven/light
स्वर्विदः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootस्वर् + विद् (प्रातिपदिक ‘स्वर्विद्’)
सध्रीचीःstraight/true-directed, in one line
सध्रीचीः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसध्रीच् (प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
उशतीःdesiring, eager
उशतीः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (Participle)
Rootउशत् (वर्त. कृदन्त/प्रातिपदिक) < √वश्/उश् ‘to desire’
अनूषतthey have sung/praised
अनूषत:
Kriyā
TypeVerb
Root√वच्/उच् (वैदिक: ‘to utter, praise’) → अनूष् (वैदिक धातु-प्रयोग)
परिaround
परि:
Adhikaraṇa (परितः-भावे)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्व्indeed, just
स्व्:
TypeIndeclinable
Rootसु (निपात; वैदिक ‘ष्व’)
अजन्तेthey drive/urge on, press forward
अजन्ते:
Kriyā
TypeVerb
Root√अज् (गत्यर्थ/प्रेरणे) / √अञ्ज्? (वैदिक पाठे ‘अजन्ते’)
जनयःwomen, wives
जनयः:
Kartā
TypeNoun
Rootजनय्/जनी (प्रातिपदिक ‘जनयः’ = स्त्रियः, जननीः)
यथाas, like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
पतिम्husband, lord
पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
मर्यम्young man, bridegroom
मर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootमर्य (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
शुन्ध्युम्the bright/pure one
शुन्ध्युम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootशुन्ध्यु (प्रातिपदिक) < √शुध्/शुन्ध् ‘to purify/brighten’
मघवानम्the bountiful one (Indra)
मघवानम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण)
ऊतयेfor help, for aid
ऊतये:
Sampradāna (प्रयोजन/हित)
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)