HomeRig VedaMandala 10Sukta 42Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.42

Devata: Indra

धनं न स्यन्द्रं बहुलं यो अस्मै तीव्रान्त्सोमाँ आसुनोति प्रयस्वान् । तस्मै शत्रून्त्सुतुकान्प्रातरह्नो नि स्वष्ट्रान्युवति हन्ति वृत्रम् ॥

धनं॒ न स्य॒न्द्रं ब॑हु॒लं यो अ॑स्मै ती॒व्रान्त्सोमाँ॑ आसु॒नोति॒ प्रय॑स्वान् । तस्मै॒ शत्रू॑न्त्सु॒तुका॑न्प्रा॒तरह्नो॒ नि स्वष्ट्रा॑न्यु॒वति॒ हन्ति॑ वृ॒त्रम् ॥

dhánaṃ na syándraṃ bahuláṃ yó asmai tīvrā́nt somā́ṃ āsunóti práyasvān | tásmai śátrūn su-túkān prā́tar áhno ní svaṣṭrā́n yúvati hánti vṛtrám ||

Like abundant wealth flowing forth, he who with right striving presses for him the intense Soma—on him Indra at the day’s dawn lets fall the well-struck enemies; the youthful force smites the Vṛtra, the obstruction, and clears the way.

धन॑म् । न । स्प॒न्द्रम् । ब॒हु॒लम् । यः । अ॒स्मै॒ । ती॒व्रान् । सोमा॑न् । आ॒ऽसु॒नोति॑ । प्रय॑स्वान् । तस्मै॑ । शत्रू॑न् । सु॒ऽतुका॑न् । प्रा॒तः । अह्नः॑ । नि । सु॒ऽअष्ट्रा॑न् । यु॒वति॑ । हन्ति॑ । वृ॒त्रम् ॥धनम् । न । स्पन्द्रम् । बहुलम् । यः । अस्मै । तीव्रान् । सोमान् । आसुनोति । प्रयस्वान् । तस्मै । शत्रून् । सुतुकान् । प्रातः । अह्नः । नि । सुअष्ट्रान् । युवति । हन्ति । वृत्रम् ॥dhanam | na | spandram | bahulam | yaḥ | asmai | tīvrān | somān | āsunoti | prayasvān | tasmai | śatrūn | su-tukān | prātaḥ | ahnaḥ | ni | su-aṣṭrān | yuvati | hanti | vṛtram

धनम्wealth, treasure
धनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
स्यन्द्रम्flowing, streaming (abundant/effusive)
स्यन्द्रम्:
कर्म (धनम्-विशेषणत्वेन)
TypeAdjective/Noun
Rootस्यन्द् (धातु) → स्यन्द्र (प्रातिपदिक) अथवा स्यन्द्-यत् (कृदन्त-भाव)
बहुलम्abundant, plentiful
बहुलम्:
कर्म (धनम्-विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootबहुल (प्रातिपदिक)
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तीव्रान्strong, sharp, potent
तीव्रान्:
कर्म (सोमान्-विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
सोमान्Soma-juices (pressed Soma)
सोमान्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
आसुनोतिpresses out, expresses
आसुनोति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसु (धातु) ‘to press (Soma)’ + आ- (उपसर्ग)
प्रयस्वान्rich in nourishment/refreshment; bountiful
प्रयस्वान्:
कर्तृ (यः-विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootप्रयस् (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्-प्रत्यय) → प्रयस्वत्
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शत्रून्enemies
शत्रून्:
कर्म
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
सुतुकान्well-struck / easily smitten (fit to be smitten)
सुतुकान्:
कर्म (शत्रून्-विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootसु-तुक (प्रातिपदिक; ‘good/ready to strike’/‘well-hit’)
प्रातरह्नःin the morning, day by day
प्रातरह्नः:
अधिकरण (कालाधिकरण)
TypeAdverbial compound (time) / Indeclinable-like
Rootप्रातर् (अव्यय/प्रातिपदिक) + अहन् (प्रातिपदिक) → प्रातरहन्
निdown, away
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
स्वष्ट्रान्well-built/strong (foes)
स्वष्ट्रान्:
कर्म (शत्रून्-विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootसु-ष्ट्र (प्रातिपदिक; ‘well-formed/strong’)
युवतिyokes, sets in motion (drives on)
युवति:
क्रिया
TypeVerb
Rootयु (धातु) ‘to join, yoke’ → युवति (वेद. वर्तमान-रूपम्)
हन्तिslays, strikes down
हन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु) ‘to strike, slay’
वृत्रम्Vṛtra (the obstructing demon)
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)