HomeRig VedaMandala 10Sukta 39Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 10.39

Devata: Aśvinau
Chandas: Jagati (probable for many Aśvin hymns; exact metrical confirmation needed)

ता वर्तिर्यातं जयुषा वि पर्वतमपिन्वतं शयवे धेनुमश्विना । वृकस्य चिद्वर्तिकामन्तरास्याद्युवं शचीभिर्ग्रसिताममुञ्चतम् ॥

ता व॒र्तिर्या॑तं ज॒युषा॒ वि पर्व॑त॒मपि॑न्वतं श॒यवे॑ धे॒नुम॑श्विना । वृक॑स्य चि॒द्वर्ति॑काम॒न्तरा॒स्या॑द्यु॒वं शची॑भिर्ग्रसि॒ताम॑मुञ्चतम् ॥

tā́ vartír yātaṃ jayúṣā ví párvatam ápinvataṃ śayáve dhénum aśvinā | vṛ́kasya cid vartikā́m ántarā́syād yuváṃ śácībhiḥ grasitā́m amuñcatam ||

By that path of victory you came and split the mountain; you made the cow of abundance swell for Śayu, O Aśvins. Even from within the wolf’s mouth you, by your effective powers, released the quail that had been swallowed.

ता । व॒र्तिः । या॒त॒म् । ज॒युषा॑ । वि । पर्व॑तम् । अपि॑न्वतम् । श॒यवे॑ । धे॒नुम् । अ॒श्वि॒ना॒ । वृक॑स्य । चि॒त् । वरि॑काम् । अ॒न्तः । आ॒स्या॑त् । यु॒वम् । शची॑भिः । ग्र॒सि॒ताम् । अ॒मु॒ञ्च॒त॒म् ॥ता । वर्तिः । यातम् । जयुषा । वि । पर्वतम् । अपिन्वतम् । शयवे । धेनुम् । अश्विना । वृकस्य । चित् । वरिकाम् । अन्तः । आस्यात् । युवम् । शचीभिः । ग्रसिताम् । अमुञ्चतम् ॥tā | vartiḥ | yātam | jayuṣā | vi | parvatam | apinvatam | śayave | dhenum | aśvinā | vṛkasya | cit | varikām | antaḥ | āsyāt | yuvam | śacībhiḥ | grasitām | amuñcatam

ताःthose (two/these), they
ताः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वर्तिःthe course/track (path)
वर्तिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवर्ति- (प्रातिपदिक; ‘मार्ग/पथ/वृत्ति’)
यातम्go, proceed (you two)
यातम्:
(क्रिया) —
TypeVerb (imperative) / verbal form
Rootया (धातु) / याता- (कृदन्त-प्रातिपदिक)
जयुषाwith victory / by winning
जयुषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootजयु- (प्रातिपदिक; ‘विजय/जित’)
विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
पर्वतम्the mountain
पर्वतम्:
Karma
TypeNoun
Rootपर्वत- (प्रातिपदिक)
अपिalso; moreover
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
इन्वतम्you two set in motion / impelled
इन्वतम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootइन्/इन्व् (धातु; ‘प्रेरणे/बलवर्धने’)
शयवेto Śayu (a person/recipient)
शयवे:
Sampradāna
TypeNoun (proper/epithet)
Rootशयु- (प्रातिपदिक; ‘शयु/शयु-नाम’)
धेनुम्a cow
धेनुम्:
Karma
TypeNoun
Rootधेनु- (प्रातिपदिक)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
Sambodhana
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन्- (प्रातिपदिक; द्विवचन-देवता)
वृकस्यof the wolf
वृकस्य:
(सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवृक- (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय/निपात)
वर्तिकाम्the quail (vartikā)
वर्तिकाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्तिका- (प्रातिपदिक; ‘वर्तिका/क्वेल’)
अन्तरास्यात्from within the mouth / from between the jaws
अन्तरास्यात्:
Apādāna
TypeCompound/indeclinable phrase
Rootअन्तर (अव्यय/उपसर्गीय) + आस्य (प्रातिपदिक ‘मुख’)
युवम्you two
युवम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शचीभिःwith (your) powers/skills
शचीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशची- (प्रातिपदिक; ‘शक्ति/कौशल/कर्म’)
ग्रसिताम्(her) who had been swallowed
ग्रसिताम्:
Karma
TypeParticiple
Rootग्रस् (धातु) → ग्रसित- (कृदन्त)
अमुञ्चतम्you two released, set free
अमुञ्चतम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootमुच् (धातु; ‘मोचने’) + अ (अगम)