HomeRig VedaMandala 10Sukta 38Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 10.38

Rishi: Purūṣṭuta (traditional attribution for RV 10.38; verify per anukramaṇī)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable, based on mandala 10 style and verse cadence)

स्ववृजं हि त्वामहमिन्द्र शुश्रवानानुदं वृषभ रध्रचोदनम् । प्र मुञ्चस्व परि कुत्सादिहा गहि किमु त्वावान्मुष्कयोर्बद्ध आसते ॥

स्व॒वृजं॒ हि त्वाम॒हमि॑न्द्र शु॒श्रवा॑नानु॒दं वृ॑षभ रध्र॒चोद॑नम् । प्र मु॑ञ्चस्व॒ परि॒ कुत्सा॑दि॒हा ग॑हि॒ किमु॒ त्वावा॑न्मु॒ष्कयो॑र्ब॒द्ध आ॑सते ॥

svavṛ́jaṃ hí tvām ahám índra śuśrávā́nānudáṃ vṛṣabha radhra-códanam | prá muñcasva pári kútsād ihá ā́ gahi kím u tvā́vān muṣkáyor baddhá āsate ||

For I have heard of you, O Indra, as one who breaks open by his own power, the Bull who does not yield, who drives away the crooked and perverse force. Release yourself; come here away from Kutsa. Why does one like you remain bound between the twin powers that press and constrain?

स्व॒ऽवृज॑म् । हि । त्वाम् । अ॒हम् । इ॒न्द्र॒ । शु॒श्रव॑ । अ॒न॒नु॒ऽदम् । वृ॒ष॒भ॒ । र॒ध्र॒ऽचोद॑नम् । प्र । मु॒ञ्च॒स्व॒ । परि॑ । कुत्सा॑त् । इ॒ह । आ । ग॒हि॒ । किम् । ऊँ॒ इति॑ । त्वाऽवा॑न् । मु॒ष्कयोः॑ । ब॒द्धः । आ॒स॒ते॒ ॥स्ववृजम् । हि । त्वाम् । अहम् । इन्द्र । शुश्रव । अननुदम् । वृषभ । रध्रचोदनम् । प्र । मुञ्चस्व । परि । कुत्सात् । इह । आ । गहि । किम् । ऊँ इति । त्वावान् । मुष्कयोः । बद्धः । आसते ॥sva-vṛjam | hi | tvām | aham | indra | śuśrava | ananu-dam | vṛṣabha | radhra-codanam | pra | muñcasva | pari | kutsāt | iha | ā | gahi | kim | oṃ iti | tvāvān | muṣkayoḥ | baddhaḥ | āsate

स्ववृजम्self-strong, of one’s own might
स्ववृजम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषणरूपेण ‘त्वाम्’)
TypeAdjective
Rootस्ववृज (प्रातिपदिक; स्व- + वृज ‘बल/तेज/शक्ति’)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र
शुश्रवान्having heard well; well-informed
शुश्रवान्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootशुश्रु (धातु ‘श्रु’ + सन्/पुनरुक्त-परिपूर्णता; प्रातिपदिक ‘शुश्रवान्’)
अनुदम्bestowing in return; giving after (rewarding)
अनुदम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअनुद (प्रातिपदिक; अनु- + द ‘देने/दाते’ से ‘अनुद’)
वृषभO Bull (mighty one)
वृषभ:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवृषभ
रध्रचोदनम्impelling (us) away from defect; driving off weakness
रध्रचोदनम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootरध्रचोदन (प्रातिपदिक; रध्र ‘दोष/अभाव/दुर्बलता’ + चोदन ‘प्रेरण/उत्साहन’)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
मुञ्चस्वrelease (yourself/let go)
मुञ्चस्व:
क्रिया (कर्तृ: त्वम्)
TypeVerb
Rootमुच्
परिaround, away from
परि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि
कुत्सात्from Kuts(a)
कुत्सात्:
अपादान
TypeNoun (proper)
Rootकुत्स (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह
गहिcome
गहि:
क्रिया (कर्तृ: त्वम्)
TypeVerb
Rootगम्
किम्what? why?
किम्:
TypePronoun (interrogative)
Rootकिम्
indeed, then
:
TypeIndeclinable
Root
त्वावान्possessing you; having you on one’s side
त्वावान्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootत्वावन्त् (प्रातिपदिक; त्वा + वन्त् ‘युक्त/सम्पन्न’)
मुष्कयोःof the testicles
मुष्कयोः:
सम्बन्ध (बद्धः—कस्य? मुष्कयोः)
TypeNoun
Rootमुष्क (प्रातिपदिक)
बद्धःbound, tied
बद्धः:
कर्तृ (आसते इत्यस्य)
TypeParticiple
Rootबन्ध् (कृदन्त: भूतकर्मणि क्त)
आसतेthey sit; they remain
आसते:
क्रिया (कर्तृ: ते/जनाः—अध्याहृत)
TypeVerb
Rootआस्