HomeRig VedaMandala 10Sukta 34Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.34

Rishi: Kavasha Ailusha
Devata: Akṣāḥ (Dice) contrasted with Savitṛ as archetypal impeller
Chandas: Triṣṭubh

त्रिपञ्चाशः क्रीळति व्रात एषां देव इव सविता सत्यधर्मा । उग्रस्य चिन्मन्यवे ना नमन्ते राजा चिदेभ्यो नम इत्कृणोति ॥

त्रि॒प॒ञ्चा॒शः क्री॑ळति॒ व्रात॑ एषां दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॑र्मा । उ॒ग्रस्य॑ चिन्म॒न्यवे॒ ना न॑मन्ते॒ राजा॑ चिदेभ्यो॒ नम॒ इत्कृ॑णोति ॥

tripañcāśáḥ krī́ḷati vrā́ta eṣāṃ devá iva savitā́ satyádharmā | ugrásya cin mányave nā́ namante rājā́ cid ebhyo náma ít kṛṇoti ||

Their troop of fifty-three plays, like a god—like Savitṛ firm in true law. They do not bow even to a fierce man’s wrath; even a king makes obeisance to them.

त्रि॒ऽप॒ञ्चा॒शः । क्री॒ळ॒ति॒ । व्रातः॑ । ए॒षा॒म् । दे॒वःऽइ॑व । स॒वि॒ता । स॒त्यऽध॑र्मा । उ॒ग्रस्य॑ । चि॒त् । म॒न्यवे॑ । न । न॒म॒न्ते॒ । राजा॑ । चि॒त् । ए॒भ्यः॒ । नमः॑ । इत् । कृ॒णो॒मि॒ ॥त्रिपञ्चाशः । क्रीळति । व्रातः । एषाम् । देवःइव । सविता । सत्यधर्मा । उग्रस्य । चित् । मन्यवे । न । नमन्ते । राजा । चित् । एभ्यः । नमः । इत् । कृणोमि ॥tri-pañcāśaḥ | krīḷati | vrātaḥ | eṣām | devaḥ-iva | savitā | satya-dharmā | ugrasya | cit | manyave | na | namante | rājā | cit | ebhyaḥ | namaḥ | it | kṛṇomi

त्रिपञ्चाशःthe fifty-three (ones)
त्रिपञ्चाशः:
कर्तृ (समूह-कर्तृ)
TypeNoun (numeral)
Rootत्रि + पञ्चाशत् (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिपञ्चाशत्
क्रीळतिplays, gambles
क्रीळति:
क्रिया
TypeVerb
Rootक्रीळ् (धातु)
व्रातःthe troop, host
व्रातः:
कर्तृ (त्रिपञ्चाशः इत्यस्य विशेष्य/समूहवाचक)
TypeNoun
Rootव्रात (प्रातिपदिक)
एषाम्of these (them)
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
सम्बन्ध (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सविताSavitar
सविता:
उपमान (to देवः)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
सत्यधर्माof true ordinance / true law
सत्यधर्मा:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसत्य-धर्मन् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)
उग्रस्यof the fierce one
उग्रस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective (used substantively)
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
सम्बन्ध (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
मन्यवेto (his) wrath
मन्यवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
not
:
सम्बन्ध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
नमन्तेthey bow
नमन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
राजाa king
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
सम्बन्ध (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
एभ्यःto these (them)
एभ्यः:
सम्प्रदान (with नमः कृ)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नमःobeisance, homage
नमः:
कर्म (कृणोति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
इत्just, indeed
इत्:
सम्बन्ध (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootइत् (अव्यय; वैदिक-निपात)
कृणोतिmakes, performs
कृणोति:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु; वैदिक-प्रयोग: कृणोति)