HomeRig VedaMandala 10Sukta 34Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.34

Rishi: Kavasha Ailusha (traditional attribution for RV 10.34, Akṣa-sūkta)
Devata: Akṣāḥ (the Dice) / a didactic hymn on the power of compulsive play and its bondage
Chandas: Triṣṭubh (predominant for RV 10.34)

सभामेति कितवः पृच्छमानो जेष्यामीति तन्वा शूशुजानः । अक्षासो अस्य वि तिरन्ति कामं प्रतिदीव्ने दधत आ कृतानि ॥

स॒भामे॑ति कित॒वः पृ॒च्छमा॑नो जे॒ष्यामीति॑ त॒न्वा॒३॒॑ शूशु॑जानः । अ॒क्षासो॑ अस्य॒ वि ति॑रन्ति॒ कामं॑ प्रति॒दीव्ने॒ दध॑त॒ आ कृ॒तानि॑ ॥

sabhā́m eti kitaváḥ pṛcchámāno jeṣyā́mīti tanvā́ śūśujā́naḥ | akṣā́so asya ví tiranti kā́maṃ pratidī́vne dádhata ā́ kṛtā́ni ||

He goes to the assembly, the gambler, questioning within himself, “Shall I win?”—his whole being feverishly straining. But the dice scatter his desire in many directions; again and again they fasten on him the deeds already done (the past actions returning as compulsion).

स॒भाम् । ए॒ति॒ । कि॒त॒वः । पृ॒च्छमा॑नः । जे॒ष्यामि॑ । इति॑ । त॒न्वा॑ । शूशु॑जानः । अ॒क्षासः॑ । अ॒स्य॒ । वि । ति॒र॒न्ति॒ । काम॑म् । प्र॒ति॒ऽदीव्ने॑ । दध॑तः । आ । कृ॒तानि॑ ॥सभाम् । एति । कितवः । पृच्छमानः । जेष्यामि । इति । तन्वा । शूशुजानः । अक्षासः । अस्य । वि । तिरन्ति । कामम् । प्रतिदीव्ने । दधतः । आ । कृतानि ॥sabhām | eti | kitavaḥ | pṛcchamānaḥ | jeṣyāmi | iti | tanvā | śūśujānaḥ | akṣāsaḥ | asya | vi | tiranti | kāmam | prati-dīvne | dadhataḥ | ā | kṛtāni

सभाम्assembly, gaming-hall (as destination)
सभाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसभा-
एतिgoes, comes
एति:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (एति)
कितवःthe gambler
कितवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकितव-
पृच्छमानःasking, inquiring
पृच्छमानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (पृच्छ्)
जेष्यामिI shall win
जेष्यामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि
इतिthus, thinking/quoting
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
तन्वाwith (his) body/self
तन्वा:
करण
TypeNoun
Rootतनू-
शूशुजानःeagerly striving, ardently intent
शूशुजानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootशुशुज् (शुशुज्/शुशुज् < शुच्/शुज्; तीव्र-प्रयत्नार्थे, वेदिक)
अक्षासःthe dice
अक्षासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअक्ष-
अस्यof him, his
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (एतद्-प्रातिपदिक)
विapart, asunder, away
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
तिरन्तिthey carry over; they overcome
तिरन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootतॄ (तिरति/तिरन्ति)
कामम्desire, wish
कामम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकाम-
प्रतिदीव्नेto the opponent-gambler
प्रतिदीव्ने:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्रतिदीव्न- (प्रति-√दिव् ‘to play’ से; ‘प्रतिदीविन्/प्रतिदीव्न’ = opponent at play)
दधतthey place, they assign
दधत:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा
towards, onto
:
TypeIndeclinable
Root
कृतानिthings done; deeds (here: the stakes/throws already made)
कृतानि:
कर्म (दधत इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootकृत- (√कृ)