HomeRig VedaMandala 10Sukta 32Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.32

Rishi: Unknown/late book attribution uncertain
Devata: Indra hymn context, but verse uses symbolic human imagery (marriage/lineage) to describe inner formation; devatā-function: integration of complementary powers
Chandas: Jagatī (likely; requires metrical verification)

तदिन्मे छन्त्सद्वपुषो वपुष्टरं पुत्रो यज्जानं पित्रोरधीयति । जाया पतिं वहति वग्नुना सुमत्पुंस इद्भद्रो वहतुः परिष्कृतः ॥

तदिन्मे॑ छन्त्स॒द्वपु॑षो॒ वपु॑ष्टरं पु॒त्रो यज्जानं॑ पि॒त्रोर॒धीय॑ति । जा॒या पतिं॑ वहति व॒ग्नुना॑ सु॒मत्पुं॒स इद्भ॒द्रो व॑ह॒तुः परि॑ष्कृतः ॥

tád ín me chantsad váp uṣo váp uṣṭaraṃ putró yáj jā́naṃ pitrór adhī́yati | jāyā́ pátiṃ vahati vánunā su-mát puṃsá íd bhadró vahátuḥ pári-kṛtaḥ ||

This indeed delights me: a form more perfect than form—when the Son learns the lineage of the Parents. The wife bears the husband with willing love and right mind; for the soul, the auspicious marriage-journey is made ready and well-formed.

तत् । इत् । मे॒ । छ॒न्त्स॒त् । वपु॑षः । वपुः॑ऽतरम् । पु॒त्रः । यत् । जान॑म् । पि॒त्रोः । अ॒धि॒ऽइय॑ति । जा॒या । पति॑म् । व॒ह॒ति॒ । व॒नुना॑ । सु॒ऽमत् । पुं॒सः । इत् । भ॒द्रः । व॒ह॒तुः । परि॑ऽकृतः ॥तत् । इत् । मे । छन्त्सत् । वपुषः । वपुःतरम् । पुत्रः । यत् । जानम् । पित्रोः । अधिइयति । जाया । पतिम् । वहति । वनुना । सुमत् । पुंसः । इत् । भद्रः । वहतुः । परिकृतः ॥tat | it | me | chantsat | vapuṣaḥ | vapuḥ-taram | putraḥ | yat | jānam | pitroḥ | adhi-iyati | jāyā | patim | vahati | vanunā | su-mat | puṃsaḥ | it | bhadraḥ | vahatuḥ | pari-kṛtaḥ

तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्indeed, just
इन्:
TypeIndeclinable
Rootइन् (निपात)
मेto/for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
छन्त्सत्pleasing, being agreeable
छन्त्सत्:
TypeVerb (participle)
Rootछन्द् (धातु) → छन्त्सत् (वेदिक वर्तमान कृदन्त)
सत्being
सत्:
TypeVerb (participle)
Rootअस् (धातु) → सत्
वपुषःof beauty/form
वपुषः:
Sambandha
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
वपुष्टरम्most beautiful
वपुष्टरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवपुष्टार (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/अतिशयार्थ)
पुत्रःthe son
पुत्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
यत्what/that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जानम्being born/knowing (here: born)
जानम्:
Karma
TypeAdjective (participle)
Rootजन् (धातु) → जान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
पित्रोःof the two parents
पित्रोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
अधीयतिapproaches/learns (attends upon)
अधीयति:
Kriyā
TypeVerb
Rootअधि-इ (धातु) / अधि-इ (वेदिक: ‘अध्ययन/अधिगमन’)
जायाthe wife
जाया:
Kartā
TypeNoun
Rootजाया (प्रातिपदिक)
पतिम्husband
पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
वहतिcarries/leads
वहति:
Kriyā
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
वग्नुनाwith the draught-animal/vehicle
वग्नुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवग्नु (प्रातिपदिक; ‘वाहक/युग्य’)
सुमत्well-minded, auspicious
सुमत्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-मत् (प्रातिपदिक)
पुंसःof the man
पुंसः:
Sambandha
TypeNoun
Rootपुंस्/पुमांस् (प्रातिपदिक)
इत्indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
भद्रःauspicious, fortunate
भद्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
वहतुःthe conveyance/bridal procession
वहतुः:
Kartā
TypeNoun
Rootवह् (धातु) → वहतु (कृदन्त/नाम)
परिष्कृतःadorned, well-prepared
परिष्कृतः:
Kartā
TypeAdjective (past participle)
Rootपरि-√कृ (धातु) → परिष्कृत (भूतकृदन्त)