HomeRig VedaMandala 10Sukta 27Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.27

Devata: Indra/Brāhmaṇaspati complex in the cow-finding tradition (implicit); also the inner 'sva-pati' as governing power
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

गावो यवं प्रयुता अर्यो अक्षन्ता अपश्यं सहगोपाश्चरन्तीः । हवा इदर्यो अभितः समायन्कियदासु स्वपतिश्छन्दयाते ॥

गावो॒ यवं॒ प्रयु॑ता अ॒र्यो अ॑क्ष॒न्ता अ॑पश्यं स॒हगो॑पा॒श्चर॑न्तीः । हवा॒ इद॒र्यो अ॒भित॒: समा॑य॒न्किय॑दासु॒ स्वप॑तिश्छन्दयाते ॥

gā́vo yávaṁ práyutā aryó akṣan tā́ apaśyaṁ sahá-gopāś cárantīḥ | hávā íd aryó abhítaḥ sám āyan kíyad āsu svá-patiś chandayāte ||

The cows—rays yoked to the grain of force—moved under the noble impulse; I saw them moving with their guardians. The call of the Arya gathered from every side: how far in them does the true lord of the self consent and delight?

गाव॑ । यव॑म् । प्रऽयु॑ताः । अ॒र्यः । अ॒क्ष॒न् । ताः । अ॒प॒श्य॒म् । स॒हऽगो॑पाः । चर॑न्तीः । हवाः॑ । इत् । अ॒र्यः । अ॒भितः॑ । सम् । आ॒य॒न् । किय॑त् । आ॒सु॒ । स्वऽप॑तिः । छ॒न्द॒या॒ते॒ ॥गाव । यवम् । प्रयुताः । अर्यः । अक्षन् । ताः । अपश्यम् । सहगोपाः । चरन्तीः । हवाः । इत् । अर्यः । अभितः । सम् । आयन् । कियत् । आसु । स्वपतिः । छन्दयाते ॥gāva | yavam | pra-yutāḥ | aryaḥ | akṣan | tāḥ | apaśyam | saha-gopāḥ | carantīḥ | havāḥ | it | aryaḥ | abhitaḥ | sam | āyan | kiyat | āsu | sva-patiḥ | chandayāte

गावःcows
गावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
यवम्barley
यवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
प्रयुताःyoked/arrayed (in teams)
प्रयुताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्र-यु (धातु) → प्रयुत (कृदन्त/विशेषण)
अर्यःthe Arya (noble man)
अर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
अक्षन्तthey reached/attained
अक्षन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootअक्ष् (धातु, ‘to reach/attain’—RV usage)
अपश्यम्I saw
अपश्यम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → पश्य (प्रयोग)
सह-गोपाःwith herdsmen / accompanied by cowherds
सह-गोपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसह (उपसर्ग/अव्यय) + गोप (प्रातिपदिक)
चरन्तीःmoving, roaming
चरन्तीः:
कर्म
TypeParticiple (Adjectival)
Rootचर् (धातु) → शतृ (वर्तमान कृदन्त)
हवाindeed, surely
हवा:
TypeIndeclinable
Rootहवा (निपात/अव्यय; वैदिक)
इत्just, indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
अर्यःthe Arya
अर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
अभितःaround, on all sides
अभितः:
अधिकरण (परितः-भावे)
TypeIndeclinable
Rootअभितः (अव्यय)
सम्together
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
आयन्they came/approached
आयन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु) + आ (उपसर्ग) → आ-य (गमन)
कियत्how much?
कियत्:
विशेषण/प्रश्न
TypePronoun/Adjective
Rootकियत् (प्रश्न-प्रातिपदिक)
आसुin/among those (fem.)
आसु:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) → असु/आसु (वैदिक रूप)
स्व-पतिःone’s own lord/master
स्व-पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
छन्दयातेpleases/satisfies
छन्दयाते:
क्रिया
TypeVerb
Rootछन्द्/छन्दय् (धातु, ‘to please/satisfy’; denominative/causative nuance in Vedic)