HomeRig VedaMandala 10Sukta 27Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.27

Devata: Indra (dominant heroic power implied by maghavan- diction; hymn-context suggests Indraic overcoming)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.27; needs metrical verification per pada count)

यदज्ञातेषु वृजनेष्वासं विश्वे सतो मघवानो म आसन् । जिनामि वेत्क्षेम आ सन्तमाभुं प्र तं क्षिणां पर्वते पादगृह्य ॥

यदज्ञा॑तेषु वृ॒जने॒ष्वासं॒ विश्वे॑ स॒तो म॒घवा॑नो म आसन् । जि॒नामि॒ वेत्क्षेम॒ आ सन्त॑मा॒भुं प्र तं क्षि॑णां॒ पर्व॑ते पाद॒गृह्य॑ ॥

yád-ajñā́teṣu vṛjáneṣv-ā́saṁ víśve sató maghávāno ma ā́san | jinā́mi vét kṣém̐ ā́ sántam ā́bhuṁ prá táṁ kṣiṇā́m párvate pāda-gṛ́hya ||

When I was in unknown and tangled passages of existence, all the powers that uphold plenitude stood with me. I conquer; I find the safe and settled state. Seizing the foot-hold, I press forward and wear down the obstructer even on the mountain of difficulty.

यत् । अज्ञा॑तेषु । वृ॒जने॑षु । आस॑म् । विश्वे॑ । स॒तः । म॒घऽवा॑नः । मे॒ । आ॒स॒न् । जि॒नामि॑ । वा॒ । इत् । क्षेमे॑ । आ । सन्त॑म् । आ॒भुम् । प्र । तम् । क्षि॒णा॒म् । पर्व॑ते । पा॒द॒ऽगृह्य॑ ॥यत् । अज्ञातेषु । वृजनेषु । आसम् । विश्वे । सतः । मघवानः । मे । आसन् । जिनामि । वा । इत् । क्षेमे । आ । सन्तम् । आभुम् । प्र । तम् । क्षिणाम् । पर्वते । पादगृह्य ॥yat | ajñāteṣu | vṛjaneṣu | āsam | viśve | sataḥ | magha-vānaḥ | me | āsan | jināmi | vā | it | kṣeme | ā | santam | ābhum | pra | tam | kṣiṇām | parvate | pāda-gṛhya

यत्when/that which
यत्:
सम्बन्ध (यद्-तद् सम्बन्ध) / वाक्य-सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यद्-सम्बन्धी अव्यय
अज्ञातेषुamong the unknown
अज्ञातेषु:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootअज्ञात (न- + ज्ञात; √ज्ञा) (विशेषण-प्रातिपदिक)
वृजनेषुin the throngs/hostile bands (in the crowd)
वृजनेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
towards; in
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
आसम्I was (present)
आसम्:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Root√अस् (भू/अस्)
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ (आसन् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व) (विशेषण-प्रातिपदिक)
सतःbeing; true
सतः:
कर्तृ (आसन् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसत् (√अस्; वर्तमान-कृदन्त) (प्रातिपदिक)
मघवानःbountiful ones (mighty givers)
मघवानः:
कर्तृ (आसन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमघवन् (इन्द्रस्य विशेषण-प्रातिपदिक)
मेfor me / of me
मे:
सम्प्रदान (हित/लाभ) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
आसन्were
आसन्:
TypeVerb
Root√अस्
जिनामिI conquer
जिनामि:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Root√जि (जय) अथवा √जि/ज्यै (to conquer)
वेत्knows / let (him) know
वेत्:
कर्तृ (अन्तर्निहितः)
TypeVerb
Root√विद् (जान) अथवा √वेद् (to know) — ‘वेत्’ = वेद्/विद् लिट्/लट् रूप (Vedic)
क्षेमम्security; safe dwelling
क्षेमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
towards; to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सन्तमbeing; existing; true
सन्तम:
कर्म (क्षेमम्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसन्त (√अस्; वर्तमान-कृदन्त) (विशेषण)
आभुम्aid; support
आभुम्:
कर्म (प्राप्य/लभ्य)
TypeNoun
Rootआभु (प्रातिपदिक; वेदिक—‘सहाय/समर्थ/निकट’ इत्यर्थे) अथवा √भू-सम्बद्ध
प्रforth; forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
तम्him/that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
क्षिणामिI diminish; I destroy
क्षिणामि:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Root√क्षि (क्षय/क्षिणोति—‘to diminish, destroy’)
पर्वतेon/in the mountain
पर्वते:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
पादगृह्यhaving seized by the foot; at the foothold
पादगृह्य:
करण/अधिकारण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपाद-गृह्य (समास; ‘पाद’ + ‘गृह्य’ < √ग्रह्, ग्रहणीय) अथवा ‘पादगृह्य’ इति अव्ययीभाव/कृदन्त-प्रयोग