HomeRig VedaMandala 10Sukta 27Mantra 18
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 18

Sukta 10.27

Rishi: Unknown/uncertain
Devata: Savitṛ explicitly named in this verse
Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)

वि क्रोशनासो विष्वञ्च आयन्पचाति नेमो नहि पक्षदर्धः । अयं मे देवः सविता तदाह द्र्वन्न इद्वनवत्सर्पिरन्नः ॥

वि क्रो॑श॒नासो॒ विष्व॑ञ्च आय॒न्पचा॑ति॒ नेमो॑ न॒हि पक्ष॑द॒र्धः । अ॒यं मे॑ दे॒वः स॑वि॒ता तदा॑ह॒ द्र्व॑न्न॒ इद्व॑नवत्स॒र्पिर॑न्नः ॥

ví krośanā́so víṣvañca āyan pácāti némो náhi pá kṣad árdhaḥ | ayáṃ me deváḥ savitā́ tád āha dru-ánnaḥ íd vanavat sarpír-annaḥ ||

The loud-criers went out in all directions; the measure cooks, but the half does not ripen into a wing. This my god Savitṛ spoke: ‘He whose food is the wood wins; he whose food is the ghee wins’—for the right nourishment sustains the ascent.

वि । क्रो॒श॒नासः॑ । विष्व॑ञ्चः । आ॒य॒न् । पचा॑ति । नेमः॑ । न॒हि । पक्ष॑त् । अ॒र्धः । अ॒यम् । मे॒ । दे॒वः । स॒वि॒ता । तत् । आ॒ह॒ । द्रुऽअ॑न्नः । इत् । व॒न॒व॒त् । स॒र्पिःऽअ॑न्नः ॥वि । क्रोशनासः । विष्वञ्चः । आयन् । पचाति । नेमः । नहि । पक्षत् । अर्धः । अयम् । मे । देवः । सविता । तत् । आह । द्रुअन्नः । इत् । वनवत् । सर्पिःअन्नः ॥vi | krośanāsaḥ | viṣvañcaḥ | āyan | pacāti | nemaḥ | nahi | pakṣat | ardhaḥ | ayam | me | devaḥ | savitā | tat | āha | dru-annaḥ | it | vanavat | sarpiḥ-annaḥ

विapart, asunder; forth (prefix)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि- (उपसर्ग) / √ (न) (अव्यय)
क्रोशनासःthe loud-crying ones (lit. ‘cry-nosed’), clamorous beings
क्रोशनासः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootक्रोशनास- (प्रातिपदिक; √क्रुश् ‘to cry’ + नास- ‘nose’/‘snout’ as bahuvrīhi)
विश्वञ्चःgoing in all directions, all-pervading
विश्वञ्चः:
Kartā (क्रोशनासः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्वञ्च- (प्रातिपदिक; विश्व + अञ्च ‘turned/going’)
आयन्they went/advanced
आयन्:
TypeVerb
Root√इ (एति) + आ-
पचातिhe cooks; ripens; prepares
पचाति:
TypeVerb
Root√पच्
नेमःa half; a portion; (also) rim/part
नेमः:
Kartā (नहि इत्यनेन निषेधितः)
TypeNoun
Rootनेम- (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
पक्षत्took a share/side; partook
पक्षत्:
TypeVerb
Root√पक्ष्/पक्ष् (वेद. ‘to take a side/part; to attach’; here as aorist/ injunctive form)
अर्धःhalf
अर्धः:
Kartā/विषय (नेमः…अर्धः इति समन्वयः)
TypeNoun
Rootअर्ध- (प्रातिपदिक)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
मेto/for me; of me
मे:
Sampradāna/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
सविताSavitar (the impeller)
सविता:
Kartā (देवः इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन्)
TypeNoun
Rootसवितृ- (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
आहsaid
आह:
TypeVerb
Root√अह्/√ब्रू (वेद. परोक्ष-उक्ति ‘said’)
द्र्वन्running, swift; flowing
द्र्वन्:
Kartā (अन्नः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootद्र्वन्/द्रवन् (प्रातिपदिक; √द्रु/√द्रव् ‘to run/flow’)
इद्indeed, just
इद्:
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
वनवत्won; obtained
वनवत्:
TypeVerb
Root√वन् (to win, obtain)
सर्पिरन्नःfood with ghee; ghee-rich nourishment
सर्पिरन्नः:
Kartā/विषय (द्र्वन्…अन्नः)
TypeNoun
Rootसर्पिस्- + अन्न- (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)