HomeRig VedaMandala 10Sukta 27Mantra 17
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 17

Sukta 10.27

Rishi: Unknown/uncertain
Devata: Indra context with purificatory powers; possibly linked to Soma purification imagery (pavitra)
Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)

पीवानं मेषमपचन्त वीरा न्युप्ता अक्षा अनु दीव आसन् । द्वा धनुं बृहतीमप्स्वन्तः पवित्रवन्ता चरतः पुनन्ता ॥

पीवा॑नं मे॒षम॑पचन्त वी॒रा न्यु॑प्ता अ॒क्षा अनु॑ दी॒व आ॑सन् । द्वा धनुं॑ बृह॒तीम॒प्स्व१॒॑न्तः प॒वित्र॑वन्ता चरतः पु॒नन्ता॑ ॥

pīvā́naṃ मेṣám apacanta vīrā́ ní-uptā́ akṣā́ ánu dīvé āsan | dvā́ dhánuṃ bṛhatī́m apsv àntáḥ pavítravantā carataḥ punántā ||

The heroes cooked the well-fed ram; the dice were cast and followed the day’s course. Two great bows move within the waters, bearing the purifier; they go about cleansing—making the being fit for the truth.

पीवा॑नम् । मे॒षम् । अ॒प॒च॒न्त॒ । वी॒राः । निऽउ॑प्ताः । अ॒क्षाः । अनु॑ । दी॒वे । आ॒स॒न् । द्वा । धनु॑म् । बृ॒ह॒तीम् । अ॒प्ऽसु । अ॒न्तरिति॑ । प॒वित्र॑ऽवन्ता । च॒र॒तः॒ । पु॒नन्ता॑ ॥पीवानम् । मेषम् । अपचन्त । वीराः । निउप्ताः । अक्षाः । अनु । दीवे । आसन् । द्वा । धनुम् । बृहतीम् । अप्सु । अन्तरिति । पवित्रवन्ता । चरतः । पुनन्ता ॥pīvānam | meṣam | apacanta | vīrāḥ | ni-uptāḥ | akṣāḥ | anu | dīve | āsan | dvā | dhanum | bṛhatīm | ap-su | antariti | pavitra-vantā | carataḥ | punantā

पीवानम्fat, well-fed
पीवानम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपीवन् (प्रातिपदिक; ‘पीवस्/पीवन्’ = स्थूल/पुष्ट) < PIEH/पि- ‘to swell, be fat’ (विशेषण-प्रातिपदिक)
मेषम्ram
मेषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
अपचन्तthey cooked/roasted
अपचन्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पच् (पचति) ‘to cook, roast’
वीराःheroes, men
वीराः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
निdown, in
नि:
(क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
उप्ताःsown/strewn, cast
उप्ताः:
कर्तृ/विशेषण (अक्षाणाम्)
TypeParticiple (past passive)
Root√वप्/√उप् (वप् ‘to sow, strew’; Vedic: उप्त ‘sown, strewn’)
अक्षाःdice
अक्षाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक; ‘die’/‘axle’—here ‘dice’)
अनुalong, following
अनु:
(क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
दीवःof the day
दीवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक; ‘day/sky’; here ‘day’)
आसन्they were
आसन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति) ‘to be’
द्वाtwo
द्वा:
विशेषण (धन्वनोर्)
TypeNumeral
Rootद्वा (संख्या; Vedic form of ‘द्वौ/द्वे’)
धनुंbow
धनुं:
कर्म/कर्तृ (सन्दर्भानुसार; ‘चरतोः’ इत्यस्य सह)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
बृहतीम्great, lofty
बृहतीम्:
विशेषण (धनुं/धनुषम्—अर्थतः)
TypeAdjective
Rootबृहती (प्रातिपदिक; ‘large, lofty’)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; ‘water’)
अन्तःwithin
अन्तः:
अधिकरण-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय/निपात; ‘within’)
पवित्रवन्ताhaving a filter (strainer)
पवित्रवन्ता:
कर्तृ (चरतोः)
TypeAdjective
Rootपवित्र-वत् (प्रातिपदिक; ‘having a filter/strainer’)
चरतःthe two move/go
चरतः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√चर् (चरति) ‘to move, go’
पुनन्ताpurifying
पुनन्ता:
कर्तृ (चरतोः) / क्रियाविशेषण
TypeParticiple (present active)
Root√पू (पुनाति) ‘to purify’ (वर्तमान कृदन्त)