HomeRig VedaMandala 10Sukta 27Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.27

Devata: Enigmatic/gnomic; likely Indraic or general wisdom-verse within the hymn
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

यस्यानक्षा दुहिता जात्वास कस्तां विद्वाँ अभि मन्याते अन्धाम् । कतरो मेनिं प्रति तं मुचाते य ईं वहाते य ईं वा वरेयात् ॥

यस्या॑न॒क्षा दु॑हि॒ता जात्वास॒ कस्तां वि॒द्वाँ अ॒भि म॑न्याते अ॒न्धाम् । क॒त॒रो मे॒निं प्रति॒ तं मु॑चाते॒ य ईं॒ वहा॑ते॒ य ईं॑ वा वरे॒यात् ॥

yásyā́n-akṣā duhitā́ jā́tv āsa káṣ tā́ṁ vidvā́n abhí manyāte andhā́m | katáró méniṁ práti táṁ mucāte yá īṁ vahā́te yá īṁ vā vareyā́t ||

Whose daughter is without a chariot, who indeed would a knower deem her blind? Which one releases the measure/bond against him—he who carries her, or he who would choose her?

यस्य॑ । अ॒न॒क्षा । दु॒हि॒ता । जातु॑ । आस॑ । कः । ताम् । वि॒द्वान् । अ॒भि । म॒न्या॒ते॒ । अ॒न्धाम् । क॒त॒रः । मे॒निम् । प्रति॑ । तम् । मु॒चा॒ते॒ । यः । ई॒म् । वहा॑ते । यः । ई॒म् । वा॒ । व॒रे॒ऽयात् ॥यस्य । अनक्षा । दुहिता । जातु । आस । कः । ताम् । विद्वान् । अभि । मन्याते । अन्धाम् । कतरः । मेनिम् । प्रति । तम् । मुचाते । यः । ईम् । वहाते । यः । ईम् । वा । वरेयात् ॥yasya | anakṣā | duhitā | jātu | āsa | kaḥ | tām | vidvān | abhi | manyāte | andhām | kataraḥ | menim | prati | tam | mucāte | yaḥ | īm | vahāte | yaḥ | īm | vā | vare--yāt

यस्याःof whom / whose
यस्याः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्-
अनक्षाwithout an axle / axle-less
अनक्षा:
विशेषण (to ‘दुहिता’)
TypeAdjective
Rootअन्- (नञ्) + अक्ष (प्रातिपदिक)
दुहिताthe daughter
दुहिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
जात्वाever; at any time
जात्वा:
काल/निश्चय-निर्देश (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootजातु (अव्यय)
असis
अस:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
कःwho?
कः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम)
ताम्her
ताम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing; the knower
विद्वान्:
कर्तृ (apposition to ‘कः’)
TypeParticiple (Adjective/Noun)
Rootविद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त, क्त्वसुँ/वत्-प्रत्यय)
अभिtowards; about
अभि:
उपसर्ग (to ‘मन्यते’)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
मन्यतेthinks; deems
मन्यते:
क्रिया
TypeVerb
Rootमन्/मन्य् (धातु)
अन्धाम्blind
अन्धाम्:
कर्म (object-complement with ‘ताम्’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
कतरःwhich of the two?
कतरः:
कर्तृ
TypePronoun/Adjective
Rootकतर (प्रश्न-सर्वनाम/विशेषण)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
एनिम्the rein / strap
एनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootएनि (प्रातिपदिक; ‘धुरा/रश्मि/लगाम’ इत्यर्थे—Vedic)
प्रतिback; in return; towards
प्रति:
उपसर्ग (to ‘मुचाते’)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
मुचातेthe two release / let go
मुचाते:
क्रिया
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (संबन्ध-सर्वनाम) → यस्-
ईम्her / it (enclitic)
ईम्:
कर्म-प्रत्यय (enclitic object marker)
TypeIndeclinable
Rootईम् (अव्यय; एनक्लिटिक सर्वनाम-प्रयोग)
वहातेthe two carry / convey
वहाते:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् → यस्-
ईम्her / it
ईम्:
कर्म-प्रत्यय (enclitic object marker)
TypeIndeclinable
Rootईम् (अव्यय; एनक्लिटिक)
वाor
वा:
विकल्प (disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
वरेयात्should choose; would prefer
वरेयात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृ (धातु)