HomeRig VedaMandala 10Sukta 25Mantra 11
Previous Mantra

Mantra 11

Sukta 10.25

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa
Devata: Soma
Chandas: Triṣṭubh

अयं विप्राय दाशुषे वाजाँ इयर्ति गोमतः । अयं सप्तभ्य आ वरं वि वो मदे प्रान्धं श्रोणं च तारिषद्विवक्षसे ॥

अ॒यं विप्रा॑य दा॒शुषे॒ वाजाँ॑ इयर्ति॒ गोम॑तः । अ॒यं स॒प्तभ्य॒ आ वरं॒ वि वो॒ मदे॒ प्रान्धं श्रो॒णं च॑ तारिष॒द्विव॑क्षसे ॥

ayáṃ viprā́ya dāśúṣe vā́jāṃ iyarti gó-mataḥ | ayáṃ saptábhya ā́ váraṃ ví vo máde prā́ndhaṃ śróṇaṃ ca tā́riṣad vivákṣase ||

This Soma stirs up plenitudes of force (vāja) for the giving seer, rich in rays. This brings the supreme choice for the sevenfold powers; in thy ecstasy thou carriest beyond the blind and the lame— beyond the incapacities— and makest us grow into the wider attainment.

अ॒यम् । विप्रा॑य । दा॒शुषे॑ । वाजा॑न् । इ॒य॒र्ति॒ । गोऽम॑तः । अ॒यम् । स॒प्तऽभ्यः॑ । आ । वर॑म् । वि । वः॒ । मदे॑ । प्र । अ॒न्धम् । श्रो॒णम् । च॒ । ता॒रि॒ष॒त् । विव॑क्षसे ॥अयम् । विप्राय । दाशुषे । वाजान् । इयर्ति । गोमतः । अयम् । सप्तभ्यः । आ । वरम् । वि । वः । मदे । प्र । अन्धम् । श्रोणम् । च । तारिषत् । विवक्षसे ॥ayam | viprāya | dāśuṣe | vājān | iyarti | go--mataḥ | ayam | sapta-bhyaḥ | ā | varam | vi | vaḥ | made | pra | andham | śroṇam | ca | tāriṣat | vivakṣase

अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ (वाक्य-प्रवर्तक/निर्देशक) अथवा विशेष्य-निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विप्रायto the inspired poet/priest
विप्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the giver/worshipper
दाशुषे:
सम्प्रदान (विप्राय इत्यस्य विशेषणम्) अथवा द्वितीय-सम्प्रदान
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootदाश्वस्/दाशुष् (√दाś्/√दाश् ‘to worship, give, offer’—परस्मैपदी; कृत्-प्रातिपदिक)
वाजान्prizes, strengths, rewards
वाजान्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
इयर्तिimpels, sets in motion
इयर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईर्/√इर् (ईरयति/ईरते ‘to set in motion, raise, impel’)
गोमतःfrom the cow-rich (source), from one possessing cattle
गोमतः:
अपादान (यतः) / स्रोतः
TypeAdjective
Rootगोमत् (प्रातिपदिक; ‘possessing cows/wealth’)
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ (पुनरुक्त-निर्देश)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सप्तभ्यःto the seven
सप्तभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNumeral (used substantively)
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
towards, unto
:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
वरम्a boon, choice gift
वरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मदेin exhilaration, in intoxication (rapture)
मदे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
अन्धम्the blind (man)
अन्धम्:
कर्म (तारिषत् इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
श्रोणम्the lame (man)
श्रोणम्:
कर्म (तारिषत् इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootश्रोण (प्रातिपदिक; ‘lame, crippled’)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
तारिषत्he/it saved, carried across
तारिषत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√तॄ/√तॄ (तरति ‘to cross, overcome, save’)
विवक्षसेyou wish to speak
विवक्षसे:
क्रिया (उद्देश्य/प्रयोजन-भावः) अथवा संबोधन-प्रवृत्ति
TypeVerb (desiderative)
Root√वच् (वक्ति ‘to speak’) with desiderative stem विवक्ष-