HomeRig VedaMandala 10Sukta 24Mantra 6
Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 10.24

Rishi: Vimadá (traditional)
Devata: Aśvinā / Nāsatyau (dual; implied by yuvam and surrounding verses)
Chandas: Triṣṭubh (probable; unverified)

मधुमन्मे परायणं मधुमत्पुनरायनम् । ता नो देवा देवतया युवं मधुमतस्कृतम् ॥

मधु॑मन्मे प॒राय॑णं॒ मधु॑म॒त्पुन॒राय॑नम् । ता नो॑ देवा दे॒वत॑या यु॒वं मधु॑मतस्कृतम् ॥

mádhu-man me parā́yaṇaṃ mádhu-mat púnar-ā́yanam | tā́ no devā devátayā yuváṃ mádhu-matas kṛtám ||

Let my going forth be full of sweetness, and my return also full of sweetness. Those two movements, O gods, by your divinity—make them for us, you two, wrought of honeyed delight.

मधु॑ऽमत् । मे॒ । प॒रा॒ऽअय॑णम् । मधु॑ऽमत् । पुनः॑ । आऽअय॑नम् । ता । नः॒ । दे॒वा॒ । दे॒वत॑या । यु॒वम् । मधु॑ऽमतः । कृ॒त॒म् ॥मधुमत् । मे । पराअयणम् । मधुमत् । पुनः । आअयनम् । ता । नः । देवा । देवतया । युवम् । मधुमतः । कृतम् ॥madhu-mat | me | parāyaṇam | madhu-mat | punaḥ | āyanam | tā | naḥ | devā | devatayā | yuvam | madhu-mataḥ | kṛtam

मधु॑मत्honey-sweet, sweetened
मधु॑मत्:
विशेषणम् (कर्म/प्रथमा-सम्बन्धः) — ‘प॒राय॑णम्’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootमधु (प्रातिपदिक) + मतुप् (-मत्)
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध (genitive) — ‘मम’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प॒राय॑णम्going forth; departure; course/way
प॒राय॑णम्:
कर्तृ/वाक्य-विषयः (नामपदम्) — ‘(इदं) परायणम्’
TypeNoun
Rootपर + अयन (प्रातिपदिक ‘अयन’ < √इ ‘to go’)
मधु॑मत्honey-sweet, sweetened
मधु॑मत्:
विशेषणम् — ‘पुनरायनम्’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootमधु + मतुप् (-मत्)
पुन॒राय॑नम्returning; return-journey; coming back
पुन॒राय॑नम्:
कर्तृ/वाक्य-विषयः (समुच्चितम्) — ‘(इदं) पुनरायनम्’
TypeNoun
Rootपुनर् + अयन (प्रातिपदिक ‘अयन’ < √इ)
ताthose (f.) / they
ता:
कर्तृ — ‘ता … यु॒वं … (कुर्वन्तु)’ (देवाः/देवताः इति बोध्याः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान — ‘अस्मभ्यं/नः’
TypePronoun
Rootअस्मद्
देवाthe gods
देवा:
कर्तृ (सम्बोधन-सदृश प्रयोगः) — ‘हे देवाः’
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दे॒वत॑याwith divinity; by divine power
दे॒वत॑या:
करण — ‘देवतया’ = ‘दैवी-शक्त्या/देवत्वेन’
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
यु॒वंyou two
यु॒वं:
कर्तृ — ‘you two’
TypePronoun
Rootयुवम् (2nd person dual pronoun)
मधु॑मतस्of the sweet/honeyed (thing)
मधु॑मतस्:
सम्बन्ध (genitive) — ‘मधुमतः (स्य)’
TypeAdjective (used substantively)
Rootमधुमत् (मधु + मतुप्)
कृतम्made; prepared
कृतम्:
कर्म/फल (निर्दिष्ट-वस्तु) — ‘made, fashioned’
TypeParticiple
Root√कृ (करणे) → कृत (क्त-प्रत्यय)