HomeRig VedaMandala 10Sukta 2Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.2

Devata: Agni

विश्वेषां ह्यध्वराणामनीकं चित्रं केतुं जनिता त्वा जजान । स आ यजस्व नृवतीरनु क्षा स्पार्हा इषः क्षुमतीर्विश्वजन्याः ॥

विश्वे॑षां॒ ह्य॑ध्व॒राणा॒मनी॑कं चि॒त्रं के॒तुं जनि॑ता त्वा ज॒जान॑ । स आ य॑जस्व नृ॒वती॒रनु॒ क्षा स्पा॒र्हा इष॑: क्षु॒मती॑र्वि॒श्वज॑न्याः ॥

víśveṣāṁ hí adhvarā́ṇām anī́kaṁ citráṁ ketúṁ jánitā tvā jajā́na | sá ā́ yajasva nṛ-vátīr ánu kṣā́ spā́rhā íṣaḥ kṣu-mátīr viśvá-janyāḥ ||

For of all the rites the begetter has brought you forth as the bright face, the wondrous banner. So sacrifice, following the earths rich in men; win the desirable impulses, the nourishing plenitudes, born for all.

विश्वे॑षाम् । हि । अ॒ध्व॒राणा॑म् । अनी॑कम् । चि॒त्रम् । के॒तुम् । जनि॑ता । त्वा॒ । ज॒जान॑ । सः । आ । य॒ज॒स्व॒ । नृ॒ऽवतीः॑ । अनु॑ । क्षाः । स्पा॒र्हाः । इषः॑ । क्षु॒ऽमतीः॑ । वि॒स्वऽज॑न्याः ॥विश्वेषाम् । हि । अध्वराणाम् । अनीकम् । चित्रम् । केतुम् । जनिता । त्वा । जजान । सः । आ । यजस्व । नृवतीः । अनु । क्षाः । स्पार्हाः । इषः । क्षुमतीः । विस्वजन्याः ॥viśveṣām | hi | adhvarāṇām | anīkam | citram | ketum | janitā | tvā | jajāna | saḥ | ā | yajasva | nṛ-vatīḥ | anu | kṣāḥ | spārhāḥ | iṣaḥ | kṣu-matīḥ | visva-janyāḥ

विश्वेषाम्of all
विश्वेषाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
अध्वराणाम्of the sacrifices (adhvara-rites)
अध्वराणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
अनीकम्the face; forefront; chief part
अनीकम्:
कर्तृ/कर्म (contextual: predicate/apposition)
TypeNoun
Rootअनीक (प्रातिपदिक)
चित्रम्bright, wondrous
चित्रम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
केतुम्banner; sign; radiance
केतुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
जनिताthe begetter; producer
जनिता:
कर्ता
TypeNoun (agent)
Rootजन् (धातु) → जनितृ/जनिता (कृदन्त-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
जजानhas begotten; begot
जजान:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
सःhe; that one
सः:
कर्ता (of imperative below)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
towards, hither; forth
:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
यजस्वworship! perform sacrifice!
यजस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
नृवतीःman-rich; hero-bearing
नृवतीः:
कर्म (object of यजस्व)
TypeAdjective (f.)
Rootनृवत् (प्रातिपदिक; ‘having men/heroic’)
अनुalong, according to
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
क्षाःthe earth; the regions
क्षाः:
अधिकरण (with अनु: ‘along the earth/regions’)
TypeNoun
Rootक्षाः/क्षा (प्रातिपदिक; ‘earth, region’)
स्पार्हाःcoveted, desirable
स्पार्हाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootस्पृह् (धातु) → स्पार्ह (कृदन्त-प्रातिपदिक)
इषःrefreshments; impulses; offerings
इषः:
कर्ता/विधेय (as what is to be worshipped/obtained)
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक)
क्षुमतीःnourishing; rich in food
क्षुमतीः:
विशेषण
TypeAdjective (f.)
Rootक्षुमत् (प्रातिपदिक; ‘abounding in nourishment’)
विश्वजन्याःbelonging to all people; universal-born/for all folk
विश्वजन्याः:
विशेषण
TypeAdjective (f.)
Rootविश्वजन्य (प्रातिपदिक)