HomeRig VedaMandala 10Sukta 2Mantra 7
Previous Mantra

Mantra 7

Sukta 10.2

Devata: Agni

यं त्वा द्यावापृथिवी यं त्वापस्त्वष्टा यं त्वा सुजनिमा जजान । पन्थामनु प्रविद्वान्पितृयाणं द्युमदग्ने समिधानो वि भाहि ॥

यं त्वा॒ द्यावा॑पृथि॒वी यं त्वाप॒स्त्वष्टा॒ यं त्वा॑ सु॒जनि॑मा ज॒जान॑ । पन्था॒मनु॑ प्रवि॒द्वान्पि॑तृ॒याणं॑ द्यु॒मद॑ग्ने समिधा॒नो वि भा॑हि ॥

yám tvā dyā́vā-pṛthivī́ yám tvā́pas tváṣṭā yám tvā su-jánimā jajā́na | pánthām ánu pra-vidvā́n pitṛ-yā́ṇaṁ dyu-mád agne sam-idhā́no vi bhā́hi ||

O Agni, whom Heaven and Earth brought forth, whom the Waters and Tvaṣṭṛ fashioned, whom the power of a happy birth has generated—knowing the path that leads along the way of the Fathers, blaze forth, kindled, with luminous radiance within us.

यम् । त्वा॒ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । यम् । त्वा॒ । आपः॑ । त्वष्टा॑ । यम् । त्वा॒ । सु॒ऽजमि॑मा । ज॒जान॑ । पन्था॑म् । अनु॑ । प्र॒ऽवि॒द्वान् । पि॒तृ॒ऽयान॑म् । द्यु॒ऽमत् । अ॒ग्ने॒ । स॒म्ऽइ॒धा॒नः । वि । भा॒हि॒ ॥यम् । त्वा । द्यावापृथिवी इति । यम् । त्वा । आपः । त्वष्टा । यम् । त्वा । सुजमिमा । जजान । पन्थाम् । अनु । प्रविद्वान् । पितृयानम् । द्युमत् । अग्ने । सम्इधानः । वि । भाहि ॥yam | tvā | dyāvāpṛthivī iti | yam | tvā | āpaḥ | tvaṣṭā | yam | tvā | su-jamimā | jajāna | panthām | anu | pra-vidvān | pitṛ-yānam | dyu-mat | agne | sam-idhānaḥ | vi | bhāhi

यम्whom
यम्:
कर्म (यम्… जजान = ‘whom … begot’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth
द्यावापृथिवी:
कर्तृ (जजान का)
TypeNoun (compound)
Rootद्याव् + पृथिवी (समास: द्वन्द्व)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् → य
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
आपःthe Waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
कर्तृ
TypeNoun (deity)
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् → य
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सुजनिमाgood begetting/auspicious generation
सुजनिमा:
कर्तृ
TypeNoun (abstract)
Rootसु- + जनिमन्/जनिमा (प्रातिपदिक; ‘good birth/creation’)
जजानbegot, generated
जजान:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनँ प्रादुर्भावे)
पन्थाम्the path
पन्थाम्:
कर्म (अनु + प्रविद्वान् = ‘having found/known the path’)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
अनुalong, following
अनु:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
प्रविद्वान्knowing well, having found out
प्रविद्वान्:
कर्तृ (वि भाहि हेतु-विशेषण: ‘knowing…’)
TypeParticiple
Rootप्र- + √विद् (विदँ ज्ञाने) → विद्वस् (कृदन्त)
पितृयाणम्the path of the Fathers (ancestral way)
पितृयाणम्:
कर्म (पन्थाम् का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun (compound)
Rootपितृ + यान (समास: तत्पुरुष ‘fathers’ path’)
द्युमत्bright, radiant
द्युमत्:
(सम्बोधन-विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्यु- (प्रातिपदिक) + मतुप् प्रत्यय
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (deity)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
समिधानःbeing kindled, kindling (himself)
समिधानः:
कर्तृ (अग्नि का विशेषण: ‘being kindled’)
TypeParticiple
Rootसम्- + √इध् (इधँ दीप्तौ) → समिध्/समिधान (कृदन्त)
विforth, widely
वि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भाहिshine forth
भाहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√भा (भा दीप्तौ)