Mantra 3
Sukta 10.187
Devata: Agni (as the luminous force that consumes rakṣas); possibly a protective solar-fire aspect
Samhita Patha (Devanagari)
यो रक्षांसि निजूर्वति वृषा शुक्रेण शोचिषा । स नः पर्षदति द्विषः ॥
Samhita Patha (IAST)
यो रक्षां॑सि नि॒जूर्व॑ति॒ वृषा॑ शु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॑ । स न॑: पर्ष॒दति॒ द्विष॑: ॥
Transliteration
yó rakṣā́ṃsi ni-jū́rvati vṛ́ṣā śukréṇa śocíṣā | sá naḥ párṣad áti dvíṣaḥ ||
Translation
He who with the bright flame, the strong Bull-force, wears down the powers of distortion; may he carry us beyond the hostile movements.
Padapatha (Word Analysis)
यः । रक्षां॑सि । नि॒ऽजूर्व॑ति । वृषा॑ । शु॒क्रेण॑ । शो॒चिषा॑ । सः । नः॒ । प॒र्ष॒त् । अति॑ । द्विषः॑ ॥यः । रक्षांसि । निजूर्वति । वृषा । शुक्रेण । शोचिषा । सः । नः । पर्षत् । अति । द्विषः ॥yaḥ | rakṣāṃsi | ni-jūrvati | vṛṣā | śukreṇa | śociṣā | saḥ | naḥ | parṣat | ati | dvi ṣaḥ
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य (यः = सः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रक्षांसिdemonic beings, harms (rakṣasas)
रक्षांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
निजूर्वतिdrives away, repels
निजूर्वति:
क्रिया
TypeVerb
Rootजूर्व् (धातु; नि-उपसर्ग)
वृषाthe bull; the mighty one
वृषा:
कर्तृ (यः… वृषा) / विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
शुक्रेणwith bright/pure (power)
शुक्रेण:
करण
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
शोचिषाwith flame, with radiance
शोचिषा:
करण
TypeNoun
Rootशोचिस् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us; of us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थ) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पर्षत्may he carry across; may he save
पर्षत्:
क्रिया (आशीः/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootपॄ (धातु) / पर् (वेदिक रूप)
अतिacross; beyond
अति:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
द्विषःthe haters; enemies
द्विषः:
कर्म (अति-पर्षत्) / अपादान-भाव (शत्रुभ्यः पारम्)
TypeNoun
Rootद्विष् (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘द्विष्’ = शत्रु)