Mantra 2
Sukta 10.187
Devata: Agni (as transcendent light)
Samhita Patha (Devanagari)
यः परस्याः परावतस्तिरो धन्वातिरोचते । स नः पर्षदति द्विषः ॥
Samhita Patha (IAST)
यः पर॑स्याः परा॒वत॑स्ति॒रो धन्वा॑ति॒रोच॑ते । स न॑: पर्ष॒दति॒ द्विष॑: ॥
Transliteration
yáḥ párasyāḥ parāvátaḥ tiró dhánvā́ti-rocate | sá naḥ párṣad áti dvíṣaḥ ||
Translation
He who shines beyond the farther distance, beyond the dry expanse, beyond the visible limits—may that Agni carry us past the haters: beyond the boundary-mind into the wide light.
Padapatha (Word Analysis)
यः । पर॑स्याः । प॒रा॒ऽवतः॑ । ति॒रः । धन्व॑ । अ॒ति॒ऽरोच॑ते । सः । नः॒ । प॒र्ष॒त् । अति॑ । द्विषः॑ ॥यः । परस्याः । परावतः । तिरः । धन्व । अतिरोचते । सः । नः । पर्षत् । अति । द्विषः ॥yaḥ | parasyāḥ | parāvataḥ | tiraḥ | dhanva | ati-rocate | saḥ | naḥ | paṣart | ati | dviṣaḥ
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परस्याःof the far/remote (one)
परस्याः:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootपर (विशेषण-प्रातिपदिक)
परावतःfrom afar, from a distant region
परावतः:
Apādāna
TypeNoun
Rootपरावत् (नपुंसकलिङ्ग/अव्ययीभाव-प्रातिपदिक; ‘far distance’)
तिरःacross, beyond, over
तिरः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
धन्वाwith/through the bow (as means)
धन्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधन्वन् (प्रातिपदिक; ‘bow/arc; also ‘desert/steppe’ in some contexts) रूपम्: धन्वा (instrumental sg.)
तिरःacross, beyond
तिरः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootतिरस्
उच्यतेis spoken of / is called
उच्यते:
(Kriyā) मुख्यक्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उच्यते (passive)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पर्षत्may he carry (us) across; may he save
पर्षत्:
(Kriyā) आज्ञा/प्रार्थना
TypeVerb
Rootपॄ/पॢ (धातु; ‘to bring across, save, carry over’) → पर्षत्
अतिover, beyond
अति:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
द्विषःthe haters, enemies
द्विषः:
Karma
TypeNoun
Rootद्विष् (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘hater, enemy’)